Sau khi đổ bê tông sàn: Bảo dưỡng, theo dõi và các mốc cần kỹ sư xác nhận

Bảo dưỡng bê tông sàn là giữ cho sàn mới đổ luôn ẩm, được che chắn và không chịu tải cho tới khi bê tông đạt cường độ cần thiết. Ở khu vực Vũng Tàu, Bà Rịa, Bình Dương trước đây (nay thuộc TP.HCM), TCVN 8828:2011 yêu cầu giữ ẩm ít nhất 6 ngày đêm vào mùa khô, 1 ngày đêm vào mùa mưa, kèm điều kiện cường độ. Ngày tháo cốp pha hay chất tải thì do kỹ sư quyết định theo kết quả thử mẫu, không theo lịch cố định. Hướng dẫn dưới đây dành cho chủ nhà đang thi công kết cấu, nối tiếp bước nghiệm thu thép trong các mốc kiểm soát chất lượng phần thô.

Chuẩn bị kế hoạch bảo dưỡng trước ngày đổ

Kế hoạch bảo dưỡng nên chốt ngay trong buổi nghiệm thu thép dầm sàn trước khi đổ bê tông, trước khi xe bê tông đến.

Thời tiết

TCVN 4453:1995 (đang được soát xét) xếp nhiệt độ môi trường trên 30 °C vào thời tiết nóng: cần che nắng nơi đổ, đổ ban đêm hoặc sáng sớm, tránh ngày trên 35 °C. Mùa mưa phải có mái che trên khối đổ.

Nhân lực

Nên thống nhất trước ai chịu trách nhiệm bảo dưỡng (ví dụ người phụ trách kỹ thuật của nhà thầu), ai tưới ca tối, đủ nước và bạt che. Mùa khô cần tính cho ít nhất 6 ngày đêm.

Hồ sơ bê tông

• Bản vẽ: mác (M) hoặc cấp độ bền (B), chỉ dẫn tháo cốp pha nếu có.
• Phiếu cấp phối: độ sụt yêu cầu, xi măng, phụ gia. Bê tông dùng xi măng xỉ, puzolan, xi măng đóng rắn chậm hay phụ gia chậm đông kết cần bảo dưỡng lâu hơn.
• Kế hoạch lấy mẫu: số tổ mẫu, người đúc, phòng thí nghiệm.

Những thông tin cần ghi khi đổ

Nhật ký thi công do nhà thầu lập. Nghị định 207/2026/NĐ-CP1 (hiệu lực từ 01/07/2026, thay Nghị định 06/2021/NĐ-CP) liệt kê nội dung chính: thời tiết, nhân công, công việc, nghiệm thu hằng ngày, sự cố và cách xử lý. Nhà ở riêng lẻ được khuyến khích áp dụng, nên thỏa thuận mẫu nhật ký từ lúc ký hợp đồng.

Những điểm chủ nhà quan sát được, theo TCVN 4453:1995:

• Vị trí: mạch ngừng, nếu có, đặt ở chỗ kỹ sư chỉ định (nơi lực cắt, mô men uốn tương đối nhỏ). Nếu ngừng quá thời gian cho phép thì chờ bê tông đạt 25 daN/cm², làm nhám mặt cũ rồi mới đổ tiếp.
• Thời gian: đổ liên tục tới khi xong kết cấu theo thiết kế, dầm và sàn cùng lúc. Bê tông không rơi tự do quá 1,5 m, đầm tới khi vữa nổi mặt, hết bọt khí.
• Vật tư: không chế thêm nước vào xe hay máng bơm, vì tỷ lệ nước/xi măng không được đổi tại hiện trường. Xem thêm bê tông tươi và cách kiểm tra khi nhận bê tông.
• Thử nghiệm: độ sụt đo mỗi xe tại nơi đổ. Mẫu cũng lấy tại nơi đổ, mỗi tổ 3 viên lập phương 150 mm, với cột, dầm, sàn cứ 20 m³ lấy một tổ. Kết luận thuộc phòng thí nghiệm và kỹ sư.

Bảo dưỡng bê tông sàn theo điều kiện thực tế

TCVN 8828:20112 xếp Nam Bộ vào Vùng C và yêu cầu giữ ẩm liên tục ngay sau khi hoàn thiện bề mặt, qua hai giai đoạn. Thông số cụ thể do kỹ sư duyệt.

Giữ ẩm

Giai đoạn đầu (khoảng 2,5–5 giờ), mặt sàn được phủ vật liệu đã làm ẩm, nilon hoặc bạt, không tưới trực tiếp. Nắng gắt, nóng khô hay có gió khô nóng thì cần phủ ngay sau khi xoa, các trường hợp khác vẫn cần theo dõi để mặt không mất nước. Tưới thử lên mặt để biết lúc chuyển giai đoạn. Từ đó trở đi, tưới đủ để mặt sàn luôn ẩm cả ngày lẫn đêm, hoặc ngâm nước.

Bảng áp dụng cho bê tông thông thường dùng xi măng poóc lăng hoặc poóc lăng hỗn hợp. R28 là cường độ chịu nén bê tông phải đạt ở tuổi 28 ngày theo thiết kế. Mức cộng thêm áp dụng khi thiết kế không quy định riêng. Đây là mức tối thiểu để ngừng giữ ẩm, không phải mốc tháo cốp pha, và kỹ sư có thể yêu cầu dài hơn.

Sau khi đổ, Tre Nghệ tưới sàn liên tục 3 ngày đầu và xây bao ngâm sàn. Vào mùa khô, giữ ẩm cần kéo dài tới đủ 6 ngày đêm và 70 % R28.

Che chắn

Nilon dày từ 0,1 mm giữ nước tốt, nhưng dưới nắng mùa khô, bê tông bên dưới có thể nóng tới khoảng 50–55 °C. TCVN 9345:2012 cho phép chỉ phủ trong ngày đầu rồi tưới trực tiếp những ngày sau. Sàn đang bảo dưỡng phải tránh rung động, va đập, tải trọng: chưa tập kết gạch, sắt khi kỹ sư chưa cho phép.

Theo dõi

Nhật ký bảo dưỡng ghi giờ phủ, giờ tưới hoặc mực nước ngâm, người làm, tình trạng mặt sàn, kèm ảnh cùng một góc mỗi buổi. Nếu tháo cốp pha khi bê tông chưa đạt mức cường độ trong bảng, mặt bê tông lộ ra vẫn phải tưới tiếp.

Quan sát dấu hiệu bất thường và báo đúng người

Chủ nhà không tự kết luận một vết nứt hay chỗ rỗ có ảnh hưởng kết cấu hay không, mà chụp ảnh kèm thước, ghi vị trí theo trục, thời điểm phát hiện rồi báo người phụ trách kỹ thuật.

• Bề mặt: vệt khô trắng sau một đêm nghĩa là chưa giữ ẩm liên tục. Vết giẫm, vật nặng trên sàn non cũng cần ghi.
• Rỗ: chỗ lộ đá, thiếu vữa, thường lộ ra khi tháo cốp pha. Hãy để nguyên cho kỹ sư xem trước khi trát.
• Nứt: TCVN 9345:2012 yêu cầu không có vết nứt bề mặt trong những giờ đầu đóng rắn (khoảng 3–8 giờ), phòng bằng che phủ, giữ ẩm. Đánh dấu hai đầu vết nứt để theo dõi. Nứt mặt dưới sàn, dọc dầm hay sàn võng sau khi tháo cốp pha thì báo ngay.
• Rò nước: nước nhỏ giọt, vệt ẩm dưới sàn hay quanh ống xuyên sàn khi ngâm sàn. Thử nước chống thấm (như với sàn mái) là bước nghiệm thu riêng.

Khi bê tông có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng, Nghị định 207/2026 nêu việc thí nghiệm đối chứng, kiểm định. Trong giai đoạn thi công, nhà thầu có lỗi chịu chi phí kiểm định. Nhà ở riêng lẻ được khuyến khích áp dụng, nên ghi cách xử lý vào hợp đồng.

Các mốc tháo cốp pha sàn và chất tải

Theo TCVN 4453:19953, cốp pha chỉ được tháo khi bê tông đủ cường độ chịu trọng lượng bản thân và tải thi công. Cường độ tăng nhanh hay chậm tùy thời tiết, bảo dưỡng, xi măng, phụ gia, nên điều kiện tháo tính theo phần trăm cường độ, không theo lịch.

Bảng dùng khi thiết kế không có chỉ dẫn riêng và sàn chưa chất tải. Số ngày trong bảng giả định bê tông được bảo dưỡng theo TCVN 5592:1991 (nay thay bằng TCVN 8828:2011) và chưa xét phụ gia, nên không phải lịch tháo.

Kết quả thử

Kỹ sư đánh giá cường độ đã đạt qua kết quả nén mẫu hoặc tuổi bê tông, đối chiếu nhật ký bảo dưỡng. Nếu cần nén sớm, số tổ mẫu nên tính từ đầu.

Biện pháp

Thứ tự tháo theo hệ cốp pha và cây chống dầm sàn đã lắp. Tre Nghệ chống sàn bằng cây chống tăng và xà gồ. Với nhà nhiều tầng, tiêu chuẩn yêu cầu giữ toàn bộ cột chống ở tấm sàn ngay dưới tấm sàn sắp đổ. Tấm thấp hơn được tháo từng phần, giữ cột chống an toàn cách nhau 3 m dưới dầm nhịp trên 4 m. Chất tải từng phần phải tính theo cường độ đã đạt, và chỉ chất toàn bộ tải khi bê tông đủ cường độ thiết kế.

Phê duyệt

Kỹ sư phụ trách nên xác nhận bằng văn bản: cấu kiện được tháo, căn cứ kết quả nén, cột chống giữ lại, vật liệu được tập kết. Ở công trình Tre Nghệ, giám sát, chỉ huy trưởng công trình và phòng kỹ thuật của công ty chịu trách nhiệm nghiệm thu, gồm cả quyết định tháo cốp pha và chất tải. Nghị định 207/2026 đưa kết cấu chống đỡ tạm vào nội dung giám sát nhà ở riêng lẻ. Còn việc nghiệm thu giai đoạn do hai bên tự thỏa thuận (nhà ở riêng lẻ được khuyến khích áp dụng), nên ghi mốc này vào hợp đồng.

Hồ sơ cần lưu trước khi thi công tiếp

Theo TCVN 4453:1995, kết cấu bê tông cốt thép được nghiệm thu dựa trên biên bản nghiệm thu cốt thép, cốp pha, kết quả thử mẫu, bản vẽ hoàn công, nhật ký thi công, cùng quan sát bằng mắt và kích thước so với thiết kế. Theo tiêu chuẩn nghiệm thu phần thô của Tre Nghệ, sàn đạt khi bê tông đủ cường độ thiết kế qua mẫu thử và mặt dưới sàn phẳng, không võng quá giới hạn sau khi tháo cốp pha.

Với nhà ở riêng lẻ thông thường (dưới 7 tầng, tối đa 1 tầng hầm), pháp luật khuyến khích chứ không bắt buộc áp dụng toàn bộ quy trình nghiệm thu, hồ sơ như công trình dự án, nên ghi danh mục dưới đây vào hợp đồng.

Thử nghiệm

Ở tuổi 28 ngày, bê tông đạt khi cường độ trung bình từng tổ mẫu không nhỏ hơn mác thiết kế và không viên nào dưới 85 % mác thiết kế. Phiếu ghi B hay M thì đối chiếu đúng ký hiệu trên bản vẽ, không tự quy đổi.

Xử lý sai khác

Kết quả không đạt hoặc có sai khác thì kỹ sư quyết định cách xử lý, có thể cần kiểm định. Chưa có kết luận bằng văn bản thì chưa chất tải hay thi công tiếp. Ảnh chỉ là tài liệu kèm theo, còn cả bộ hồ sơ là một phần của hồ sơ cần nhận khi bàn giao nhà.

Nhờ Tre Nghệ xem nhật ký bảo dưỡng và phiếu bê tông

Hãy gửi bản vẽ kết cấu, ảnh hiện trạng, phiếu bê tông, nhật ký và vị trí công trình (nhất là khi gần biển) để Tre Nghệ tư vấn các mốc bảo dưỡng, tháo cốp pha và hồ sơ cần bổ sung. Xem cách tổ chức phần kết cấu trong dịch vụ thi công phần thô Tre Nghệ.

Tài liệu tham khảo