Tóm tắt nhanh
- Làm sân thượng có vườn và khu BBQ cần chốt từ bản vẽ ba việc: kỹ sư kết cấu kiểm tra tải, mỗi nguồn nước có đường riêng về phễu thu, và lớp chống thấm liên tục, có lớp bảo vệ, được thử nước trước khi đổ đất, kê bàn ghế.
- Theo TCVN 2737:2023, tải người và đồ đạc trên mái dùng làm chỗ nghỉ ngơi không nhỏ hơn 1,5 kN/m², chỗ tập trung đông người 4,0 kN/m². Đất ướt, bồn cây, bồn nước, lớp lát là tải riêng do kỹ sư tính.
- Bồn cây trên sân thượng cần đường thoát nước thừa về phễu, lớp lọc giữ đất và lớp chống thấm có kết quả thử kháng rễ hoặc lớp chống rễ riêng theo thiết kế.
- Bệ chân mái che, bệ bồn nước, cổ ống và phễu thu phải làm và xử lý chi tiết trước khi chống thấm mặt bằng, để không phải khoan xuyên lớp chống thấm về sau.
Nội dung bài viết23 mục
Muốn sân thượng có vườn và khu BBQ dùng bền, cần chốt từ bản vẽ ba việc. Một là kỹ sư kết cấu xác nhận sàn chịu được đất ướt, bồn nước và người tụ tập. Hai là mỗi nguồn nước có đường về phễu thu. Ba là lớp chống thấm liên tục, có lớp bảo vệ, được thử nước trước khi đổ đất, kê bàn ghế. Bỏ sót một việc, chỗ hỏng nằm dưới đất và gạch, muốn sửa phải tháo dỡ.
Hướng dẫn dành cho gia chủ xây mới hoặc cải tạo nhà phố, biệt thự ở Vũng Tàu và Đông Nam Bộ.
Xác định hoạt động và đồ đặt trên sân thượng có vườn, khu BBQ
Hãy liệt kê trước sân thượng dùng làm gì, đặt gì, ở đâu: đó là đầu vào để kỹ sư tính tải và kiến trúc sư chia vùng khô, vùng ướt. Ở TH’ House tại Phường Vũng Tàu, gia chủ muốn sân thượng là nơi bạn bè quây quần tiệc nướng, nên Tre Nghệ bố trí lò nướng, bàn ăn, bếp mini. Khu tum của D’ House, nhà phố góc 4 tầng ở khu vực Bà Rịa cũng được thiết kế cho tiệc nướng ngoài trời.
Hạng mục | Gia chủ ghi rõ | Dùng để |
|---|---|---|
Khu BBQ | Loại bếp, số người khi có tiệc | Tải sử dụng, an toàn cháy |
Bồn cây | Kích thước, độ sâu đất, loại cây | Tải đất ướt, chống thấm, thoát nước |
Mái che | Kích thước, vật liệu, chỗ đặt chân cột | Tải gió, bệ đỡ |
Bồn nước, thiết bị | Dung tích, vị trí | Tải tập trung, ống xuyên sàn |
Giặt phơi | Máy giặt, vòi nước | Vùng ướt, phễu riêng |
Nhu cầu sau này | Cây lớn hơn, mái che kín, pin mặt trời | Dự trù tải, chi tiết chờ |
Nhà còn đón khách nghỉ dưỡng thì xem thêm cách bố trí công năng nhà nghỉ dưỡng cho gia đình và khách.
Khu BBQ là nguồn lửa trên mái
Điều 20 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 yêu cầu nhà ở bố trí bếp đun nấu an toàn, không để vật, chất dễ cháy nổ gần nguồn lửa, có phương tiện phòng cháy, chữa cháy phù hợp và duy trì lối thoát nạn. Trên sân thượng, hãy đặt bếp xa đệm ghế, rèm, giàn cây khô, tấm lợp mái che và giữ lối đi thông tới cầu thang.
Ổ cắm cho bếp điện, đèn phải là loại có cực nối đất theo QCVN 12:2014/BXD.
Kiểm tra kết cấu trước khi tăng tải
Kỹ sư kết cấu kiểm tra sàn mái theo hồ sơ, không suy ra từ số tầng hay độ dày sàn nhìn thấy. Nhà đang thiết kế thì đưa bảng trên vào nhiệm vụ thiết kế. Nhà đã xây cần bản vẽ kết cấu hoặc hoàn công, nếu không còn thì kỹ sư khảo sát hiện trạng.
Tải cố định
Gồm sàn, lớp tạo dốc, chống thấm, lớp bảo vệ, gạch, thành bồn và đất. Khi tính tải trọng bồn cây, TCVN 2737:2023 yêu cầu lấy trọng lượng đất có kể đến độ ẩm thực tế, tức đất đã ngấm nước tưới, nước mưa.
Tải sử dụng
Bảng 4 của TCVN 2737:2023 cho tải người, đồ đạc tối thiểu theo cách dùng mái:
Cách dùng mái | Tải tối thiểu | Quy đổi gần đúng |
|---|---|---|
Không sử dụng, chỉ người lên sửa chữa | 0,3 kN/m² | 30 kg/m² |
Chỗ nghỉ ngơi | 1,5 kN/m² | 150 kg/m² |
Chỗ tập trung đông người | 4,0 kN/m² | 400 kg/m² |
Khu tập trung rất đông người (có nêu sân thượng tổ chức sự kiện) | 5,0 kN/m² | 500 kg/m² |
Các mức này chưa gồm đất, bồn, nước, lớp lát. Mái thiết kế “không sử dụng” chuyển thành nơi tiệc nướng là đổi công năng. Khu BBQ thường xuyên tụ tập có thể phải tính như chỗ tập trung đông người, và kỹ sư là người chọn mức.
Vị trí kê đặt
Bồn nước, bếp xây, bồn cây lớn, chân cột mái che là tải tập trung. Một bồn 1.000 lít khi đầy chứa khoảng 1 tấn nước. TCVN 2737:2023 yêu cầu nêu rõ vị trí đặt và kích thước bệ đỡ của thiết bị, nên vật nặng cần chỗ đặt do kỹ sư chỉ định trước khi chống thấm.
Tổ chức đường đi và vùng ướt
Sân thượng có ba nguồn nước: mưa, nước tưới thấm qua bồn và nước giặt rửa. Mỗi nguồn cần đường ngắn về phễu thu, không chảy ngang khu ngồi hay chân bếp. Bàn ăn, bếp đặt ở phần khô gần cửa cầu thang. Lối đi tới cầu thang luôn để thông, vì đó cũng là lối thoát nạn.
Khu giặt là sàn khu dùng nước: TCVN 5718:1993 nêu việc tạo dốc khi đổ bê tông, láng chống thấm sau khi đặt xong ống, vén lớp láng lên chân tường không dưới 20 cm, lát gạch khi lớp vữa láng đủ 3 ngày tuổi.
Bố trí nên tránh | Hệ quả | Cách sắp lại |
|---|---|---|
Bồn cây giữa sàn, chắn hướng dốc | Nước đọng sau bồn | Gom bồn về phía phễu thu |
Khu giặt sát bàn ăn, bếp | Nước, xà phòng chảy qua khu ngồi | Đặt khu giặt gần hộp kỹ thuật |
Bồn, ghế kê sát lan can | Trẻ nhỏ dùng làm bậc leo | Chừa khoảng trống trước lan can |
Cả sân dồn về một phễu | Lá, đất làm nghẹt phễu thì nước dâng | Số phễu theo tính toán, có lưới chắn rác |
Thiết kế thoát nước và các chi tiết xuyên sàn
Ở Vũng Tàu, khoảng 91 % lượng mưa năm rơi vào tháng 5–10, và trạm Vũng Tàu từng ghi ngày mưa 271,4 mm (QCVN 02:2022/BXD). Số, cỡ phễu và ống do kỹ sư tính cho cả những ngày như vậy, khi lá, đất dễ làm nghẹt phễu.
Phễu thu và cổ ống
Theo TCVN 5718:1993, miệng thu nước đặt ở cuối chiều dốc, cùng lúc với đổ bê tông sê nô, có lưới chắn rác. Nên hỏi kỹ sư một phễu bị nghẹt thì nước thoát đi đâu. Ống thoát cũng nên được thử kín trước khi bị che.
Tre Nghệ áp dụng 20 biện pháp thi công phần thô cho mọi công trình, trong đó ống chờ xuyên sàn chuyên dụng được đặt trước khi đổ bê tông, cổ ống được quấn thanh trương nở và đổ đầy vữa Sikagrout. Các bước xử lý chi tiết trước khi phủ màng có trong quy trình chống thấm sân thượng bằng Sikalastic 110 của Tre Nghệ.
Bồn cây
Chống thấm sân thượng trồng cây khó hơn vì đáy bồn ẩm gần như liên tục, có rễ và đất. Mặt cắt bồn cần lớp chống thấm liên tục kéo lên thành bồn cao hơn mặt đất, đường thoát nước thừa về phễu và lớp lọc giữ đất.
Về rễ cây, tài liệu đánh giá châu Âu EAD 030350 (EOTA) yêu cầu bộ màng lỏng dùng cho vườn trên mái phải thử kháng rễ theo EN 13948, còn tài liệu của màng khò Sika BituSeal T-130 SG ghi rõ không kháng rễ. Sản phẩm không có kết quả thử thì bồn cần lớp chống rễ riêng theo thiết kế.
Chân mái che và bệ thiết bị
Chân cột mái che, bệ bồn nước, chân lan can tì lên hoặc xuyên qua lớp chống thấm, còn mái che chịu thêm tải gió do kỹ sư tính. Hãy làm bệ, gờ và xử lý chi tiết quanh bệ trước khi chống thấm mặt bằng, đúng thứ tự “chi tiết trước” mà tài liệu hãng chống thấm nêu. Không khoan xuyên lớp chống thấm sau khi đã thử nước. Nếu buộc phải khoan thì xử lý lại và thử lại.
Chọn và bảo vệ hệ chống thấm cho sân thượng có vườn
Cách so sánh vật liệu theo nền, nắng và mức đi lại có trong bài chọn hệ chống thấm sân thượng theo hiện trạng. Ở sân thượng có vườn và BBQ, điều cốt lõi là hệ liên tục qua mọi vùng, có lớp bảo vệ ở chỗ đi lại và sửa được khi cần.
Nền
Nền phải chắc, sạch, đã sửa vết nứt và có độ ẩm theo yêu cầu của sản phẩm. Sàn mới được bảo dưỡng ẩm theo TCVN 8828:2011. Tre Nghệ đánh phẳng mặt sàn trước khi chống thấm, cũng là một trong 20 biện pháp nói trên.
Màng
TCVN 5718:1993 chủ yếu quy định giải pháp vô cơ, còn sơn, màng gốc polyme thi công và bảo vệ theo chỉ dẫn của nhà sản xuất. Với từng vùng, hãy hỏi và đối chiếu tài liệu của chính sản phẩm định dùng. Ví dụ dưới đây là thông số riêng từng sản phẩm, không phải đặc tính chung của nhóm:
Vùng | Câu cần hỏi | Ví dụ trong tài liệu Sika Việt Nam |
|---|---|---|
Khu đi lại, bếp | Đi lại trực tiếp được không | Sikalastic-590: không khuyến nghị đi lại, cần phủ gạch, đá hoặc ván gỗ |
Bồn cây | Kháng rễ, chịu ngâm nước lâu không | BituSeal T-130 SG: không kháng rễ. Sikalastic-633 R VN: không hợp ngâm nước thường xuyên |
Phần lộ nắng | Để lộ thiên được không | Sikalastic-633 R VN: nên phủ thêm lớp chịu UV |
Lớp bảo vệ
Ở khu đi lại, bàn ghế, bếp, màng cần lớp bảo vệ như vữa cán, gạch theo thiết kế. Ví dụ, tài liệu Sikalastic-110 ghi màng dùng dưới gạch, vữa hoặc lớp cán, không để lộ UV lâu, chờ tối thiểu 48–72 giờ ở 25 °C mới làm lớp bảo vệ, và không công bố khả năng kháng rễ.
Điểm nối
Góc tường, chỗ sàn gặp tường và cổ ống là nơi màng phải gập. Biện pháp thi công màng khò của Sika yêu cầu vát hoặc bo mọi góc. Cũng theo 20 biện pháp ấy, Tre Nghệ vát cạnh, gia cố lưới thủy tinh chỗ sàn giáp tường lan can và đổ gờ bê tông chống thấm ở chân tường, chân lan can. Mái có lớp bê tông chống thấm thì TCVN 5718:1993 còn nêu khe co dãn nhiệt ẩm, vị trí theo hồ sơ thiết kế.
Ở nhà gần biển, bu lông, chân mái che, lan can kim loại còn phải chọn theo mức ăn mòn tại chỗ. Xem thêm những điều cần chốt khi xây nhà gần biển.
Nghiệm thu trước khi đặt cây và bàn ghế
TCVN 9377-1:2012 yêu cầu nghiệm thu lớp nền và bộ phận bị che khuất như chống thấm trước khi lát. Với sân thượng có vườn, nên nghiệm thu cả trước khi đổ đất vào bồn. Danh mục chi tiết có trong bài nghiệm thu chống thấm: kiểm tra gì ngoài việc ngâm nước.
Tiêu chuẩn nghiệm thu phần thô của Tre Nghệ dựa trên TCVN 4453:1995 và TCVN 5718:1993. Riêng thời gian ngâm là quy định của Tre Nghệ, không phải của TCVN: sàn được ngâm thử nước 24–72 giờ (tuỳ hạng mục), sau khi lớp chống thấm đủ thời gian khô theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Mái đạt khi trần bên dưới không thấm, dột. Chưa khắc phục xong thì chưa nghiệm thu. Giám sát, chỉ huy trưởng công trình và phòng kỹ thuật Tre Nghệ chịu trách nhiệm nghiệm thu, từ phương án đến kết quả thử nước.
Thử nước
TCVN 5718:1993 không quy định cách thử ngâm nước. Thời điểm được thử tùy sản phẩm: tài liệu Sika Việt Nam ghi Sikalastic-110 chờ tối thiểu 5–7 ngày ở 25 °C, Sikalastic-680 AP ghi 3 ngày. Mực nước, thời gian ngâm theo hồ sơ công trình. Mỗi 1 cm nước nặng khoảng 10 kg/m², nên kỹ sư quyết định mực nước, nhất là khi bồn cây đã xây sẵn.
Ảnh các lớp bị che
Trước khi che, chụp ảnh có ngày giờ ở cổ ống, phễu, góc, chân tường, bệ và chỗ nối màng. Ảnh cùng biên bản thử nước giúp lần sửa sau đi thẳng vào chỗ nghi ngờ.
Thời điểm | Chủ nhà nhìn thấy | Kỹ sư, giám sát xác nhận |
|---|---|---|
Trước khi đổ sàn mái | Ống chờ, phễu đúng chỗ | Nghiệm thu cốt thép |
Sau khi đổ | Sàn giữ ẩm, không chất vật liệu | Thời điểm được chất tải |
Trước khi chống thấm | Nền sạch, có bệ, gờ | Độ ẩm nền theo sản phẩm |
Khi chống thấm | Ảnh chi tiết, số lô vật liệu | Lượng vật liệu đã dùng |
Thử nước | Trần tầng dưới khô | Biên bản có chữ ký |
Lát gạch, đổ đất | Không khoan, đục sau thử | Nghiệm thu phần che khuất |
Hướng dẫn bảo trì
Trong quy trình của Tre Nghệ, công trình được kiểm tra, đóng lỗi, hoàn thiện hồ sơ và hướng dẫn sử dụng trước khi bàn giao. Với sân thượng, gia chủ nên yêu cầu kèm ảnh các lớp bị che, biên bản thử nước, tài liệu vật liệu đúng phiên bản và hướng dẫn bảo trì. Sau khi nhận nhà, hãy dọn đất, rác và thông miệng thu nước định kỳ như TCVN 5718:1993 nêu, nhất là trước mùa mưa. Tưới vừa đủ để nước không tràn bồn, và không tự khoan, đục sàn.
Tre Nghệ bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm và chống thấm lên đến 5 năm. Mức thời hạn chống thấm cho từng hạng mục, hệ vật liệu được tư vấn và ghi trong hợp đồng. Khi ký, hãy hỏi rõ các trường hợp loại trừ, chẳng hạn chủ nhà tự khoan, đục sàn, thêm bồn cây hay mái che sau bàn giao. Yêu cầu bảo hành được tiếp nhận qua hotline 0942 58 7272. Trong vòng 48 giờ, Tre Nghệ khảo sát và đưa ra phương án xử lý.
Đưa nhu cầu sân thượng vào bản vẽ cùng Tre Nghệ
Hãy gửi kích thước đất, số tầng, nhu cầu dùng sân thượng theo bảng ở đầu bài và ngân sách dự kiến. Nhà đã xây thì kèm bản vẽ kết cấu nếu còn và ảnh hiện trạng. Kiến trúc sư Tre Nghệ khảo sát khu đất và dựng phương án 3D để gia chủ xem trước. Xem thêm biện pháp kết cấu, chống thấm khi thi công trong dịch vụ thi công phần thô của Tre Nghệ.
Tài liệu tham khảo
Xem chi tiết 3 nguồn tham khảoẨn bớt
- Quốc hội (Công báo Chính phủ). Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15. Công báo Chính phủ, 2024. Link: congbao.chinhphu.vn
- Bộ Khoa học và Công nghệ công bố (QĐ 1341/QĐ-BKHCN); tra cứu tại Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam. TCVN 2737:2023 – Tải trọng và tác động (trạng thái hiệu lực). Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, 2023. Link: tieuchuan.vsqi.gov.vn
- Cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn quốc gia – Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam. TCVN 5718:1993 – Mái và sàn bê tông cốt thép trong công trình xây dựng – Yêu cầu kỹ thuật chống thấm nước. Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, 1993. Link: tieuchuan.vsqi.gov.vn
Câu hỏi thường gặp
Sân thượng nhà đã xây có đặt bồn cây được không?
Được, nếu kỹ sư kết cấu kiểm tra lại sàn mái theo bản vẽ kết cấu, bản vẽ hoàn công hoặc khảo sát hiện trạng và xác nhận sàn chịu được đất ướt, thành bồn, nước tưới cùng người sử dụng. Không nên suy ra từ số tầng hay độ dày sàn nhìn thấy, vì mái thiết kế để “không sử dụng” chỉ cần tính tải người tối thiểu 0,3 kN/m² theo TCVN 2737:2023. Ngoài tải, cần xem lớp chống thấm hiện có chịu được ẩm thường xuyên và rễ cây không, và nước thừa từ bồn sẽ thoát về phễu nào.
Sân thượng chỉ lát gạch có chống thấm được không?
Không nên chỉ dựa vào gạch. Trong cấu tạo đúng, gạch và lớp vữa cán là lớp bảo vệ, còn lớp chống thấm liên tục nằm bên dưới và được kiểm tra, nghiệm thu trước khi lát như TCVN 9377-1:2012 nêu. Với khu giặt, rửa trên sân thượng, TCVN 5718:1993 còn nêu lớp láng chống thấm vén lên chân tường không dưới 20 cm và chỉ lát gạch khi lớp vữa láng đủ 3 ngày tuổi.
Sân thượng chịu được bao nhiêu kg/m²?
Không có một con số chung: kỹ sư chọn tải theo cách dùng sân thượng và ghi trong hồ sơ thiết kế. TCVN 2737:2023 quy định tải người, đồ đạc không nhỏ hơn 1,5 kN/m² (khoảng 150 kg/m²) cho mái dùng làm chỗ nghỉ ngơi, 4,0 kN/m² cho chỗ tập trung đông người, còn mái không sử dụng chỉ 0,3 kN/m². Đất trồng (tính theo độ ẩm thực tế), bồn cây, bồn nước và lớp lát là tải riêng, cộng thêm vào các mức trên.
Đặt bếp nướng BBQ trên sân thượng cần lưu ý gì về phòng cháy?
Bếp nướng phải đặt xa vật dễ cháy, có phương tiện chữa cháy phù hợp và không làm nghẽn lối đi tới cầu thang, như Điều 20 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 yêu cầu với nhà ở. Trên sân thượng, tránh đặt bếp dưới giàn cây khô, mái che dễ bắt lửa hay cạnh đệm ghế. Ổ cắm cho bếp điện, đèn phải là loại có cực nối đất theo QCVN 12:2014/BXD.
