Sơn và ốp mặt tiền nhà ven biển: Chọn hệ hoàn thiện dễ bảo trì

Sơn ngoại thất nhà ven biển bền hay không phụ thuộc ít vào cái tên “sơn chống muối”, mà nhiều hơn vào ba việc: che chắn những mặt tường chịu mưa tạt và nắng gắt, làm trọn một hệ sơn từ nền đến lớp phủ, và tính trước cách sửa từng phần. Mặt ốp đá, gạch cần thêm bài toán trọng lượng và liên kết. Phần dưới dành cho gia chủ làm nhà mới hoặc cải tạo mặt tiền ở khu vực Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm (trước đây thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu, nay thuộc TP.HCM).

Nhận diện yêu cầu của từng mặt đứng

Hãy chia mặt đứng thành chỗ che được bằng kiến trúc (mái hiên, ô văng, bậu cửa, gờ) và chỗ không che được, cần hệ hoàn thiện chọn kỹ hơn. Đừng gán một mức “khắc nghiệt” chung cho cả vùng biển: số đo ở Đồng Hới cho thấy lượng muối lắng đọng tại điểm cách bờ khoảng 300 m gấp khoảng 4 lần điểm cách biển 3 km.

Mưa tạt theo mùa gió

Theo số liệu trạm Vũng Tàu trong QCVN 02:2022/BXD1, khoảng 91 % lượng mưa năm rơi vào tháng 5–10, và trong tháng 6–8 gió Tây Nam, gió Tây chiếm khoảng 64–81 % số lần quan trắc. Vì vậy mặt Tây, Tây Nam thường đón mưa tạt nhiều nhất. Hướng tạt thật còn tùy nhà, cây xung quanh và cần kiến trúc sư xác nhận theo lô đất. Ở các mặt này, ô văng, mái hắt, bậu cửa dốc ra ngoài cần có trước lớp sơn.

Nắng chiều trên mặt Tây

Bảng trực xạ của QCVN 02:2022/BXD (trạm Cần Thơ, gần vĩ độ Vũng Tàu) cho thấy mặt Tây nhận nắng trực tiếp khoảng 13–17 giờ ở cả 12 tháng. Mặt này nên có lam, mái hiên hoặc khoảng lùi che bớt nắng. H’ House, nhà phố góc gần biển ở Long Hải do Tre Nghệ thiết kế có mặt tiền phối kính cường lực, lam gỗ và bê tông.

Vị trí khuất mưa và khó tiếp cận

Tài liệu bảo trì của một hãng thép phủ màu ghi nhận: gần biển, bụi và muối tích tụ ở mặt không được mưa rửa như tường dưới mái hiên, diềm mái, mặt dưới máng xối. TCVN 9346:2012 (bê tông cốt thép ở môi trường biển) nêu một nguyên tắc cấu tạo dùng được cho cả mặt tiền: bề mặt không đọng nước, không tích ẩm, bụi, và tiếp cận được để sửa.

Cách đánh giá lô đất có trong bài những quyết định cần chốt khi xây nhà gần biển. Về phối màu, xem thêm gợi ý chọn màu sơn ngoại thất.

Chọn hệ sơn ngoại thất nhà ven biển từ nền đến lớp phủ

Một nhà sản xuất sơn tại Việt Nam đề nghị hệ ngoại thất gồm 1 lớp lót và 2 lớp phủ. Cách chuẩn bị nền, định mức, điều kiện thi công nằm trong TDS (bảng thông số kỹ thuật của từng sản phẩm). Nguyên tắc an toàn là dùng trọn hệ lót và phủ của cùng nhà sản xuất, thi công đúng TDS.

Chuẩn bị nền trát

TCVN 9377-2:20122 yêu cầu trước khi trát gắn lưới thép phủ kín chỗ tiếp giáp hai vật liệu khác nhau (như tường xây với cột, dầm bê tông), trùm sang mỗi bên ít nhất 15–20 cm, ô lưới không lớn hơn 3 cm. Trong 20 biện pháp thi công phần thô áp dụng cho mọi công trình, Tre Nghệ trộn sợi PP vào vữa tô ngoài trời để tăng liên kết của vữa, hạn chế nứt. Xem thêm bài kỹ thuật trát tường ngoài trời.

Lớp trát đạt khi gõ nhẹ không có tiếng bộp (chỗ bộp phá ra trát lại), không rạn chân chim. Trước khi lót, mặt trát phải sạch và đủ khô theo TDS. Với mặt tiền cũ, lớp sơn bong, phồng hoặc ra bột khi quẹt tay (phấn hoá) cần được làm sạch tới nền chắc rồi mới sơn lại.

Lớp lót

Theo nhà sản xuất nói trên, lớp lót giúp chống kiềm hoá, chống ẩm và tăng bám dính giữa lớp phủ với tường. Lớp lót có loại riêng cho tường bê tông mới. Nếu cần thêm lớp chống thấm, dùng sản phẩm nhà sản xuất chỉ định trong cùng hệ, không chen sản phẩm khác vào giữa lót và phủ.

Lớp phủ

Lớp phủ tạo màu và là lớp bảo vệ ngoài cùng. Số lớp, định mức, thời gian chờ giữa hai lớp và điều kiện thời tiết lấy theo TDS. Sơn thêm lớp không bù được nền kém.

Vật liệu ốp và chi tiết cố định

Ốp là thêm một lớp có trọng lượng, có khe và có liên kết vào tường. Kiến trúc sư chọn vật liệu, chia mảng, bố trí khe. Kỹ sư kết cấu kiểm tra cách gắn và bộ phận đỡ. Hai bên thống nhất trên bản vẽ trước khi đặt hàng. Ở B’ Villa, biệt thự mái Nhật ở Long Hải do Tre Nghệ thiết kế, vật liệu ốp tường tông gỗ được phối tương phản với mái lát gạch xám.

Trọng lượng và tải gió

Trọng lượng trên mỗi mét vuông của đá, gạch (lấy từ nhà cung cấp) quyết định cách gắn: dán bằng keo, vữa ngoài trời hay neo bằng ke, bát. Theo QCVN 02:2022/BXD, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây (trừ Côn Đảo) thuộc vùng áp lực gió II. Mảng ốp ở cao hoặc trên lô trống trải sát biển cần được tính tải gió theo hồ sơ thiết kế.

Khe và kim loại liên kết

Khe là nơi vật liệu co giãn và cũng là đường nước lọt ra sau tấm, nên phải có trên bản vẽ. Theo Hiệp hội Thép không gỉ Úc (ASSDA), muối biển làm nước dẫn điện tốt hơn nên ăn mòn điện hoá giữa hai kim loại khác loại mạnh hơn ở ven biển. Ke, vít, móc cần long đen, ống lót cách điện và được ngăn nước, vì lớp sơn không phải lớp cách điện tin cậy.

Chân và đỉnh mảng ốp

Mép trên cần gờ, tấm úp hoặc mái hắt dốc ra ngoài để nước không chảy vào sau tấm. Chân mảng ốp không nên ngâm trong nước đọng của sân, bồn cây, mà cần có khoảng hở hoặc đường thoát nước theo bản vẽ.

Xử lý các chỗ tiếp giáp dễ thấm

Nước thường vào ở nơi hai bộ phận gặp nhau: khung cửa với tường, sàn ban công với chân tường, ống với lỗ xuyên tường. Chi tiết dẫn nước ở đây phải xong trước khi trát, sơn, ốp. Sơn thêm lớp không thay được những chi tiết này.

Quanh ô cửa

• Bậu cửa sổ: dốc ra ngoài, có gờ hoặc rãnh cắt nước ở mặt dưới.
• Khe khung – tường: chèn kín theo chỉ định của nhà sản xuất cửa.
• Che phía trên: ô văng hoặc mái hắt cho cửa ở mặt đón mưa tạt.

Cũng trong 20 biện pháp phần thô ấy, Tre Nghệ xây gạch thẻ bao khung cửa (gạch đặc, ít lỗ giúp vít bắt khung chắc hơn) và đổ giằng trên, dưới cửa sổ để hạn chế nứt góc cửa.

Ban công

Sàn ban công dốc về lỗ thoát. Lớp chống thấm kéo lên chân tường theo chiều cao trong hồ sơ và được che phủ theo hướng dẫn sản phẩm, vì một số màng không chịu được nắng nếu để lộ lâu. Ở chỗ sàn gặp tường lan can, Tre Nghệ vát góc, gia cố lưới thuỷ tinh và đổ gờ bê tông ở chân tường, chân lan can.

Đường ống xuyên tường

Ống nước ngưng máy lạnh, ống nước, ống điện ra mặt tiền nên được chốt vị trí, chừa ống chờ trước khi trát, chèn kín và dẫn nước ngưng về đường thoát. Trên đường đục tường đi ống điện, Tre Nghệ đóng lưới mắt cáo, cũng là một trong 20 biện pháp nói trên.

So sánh phương án theo vòng đời sử dụng

Hai mặt tiền giá gần nhau vẫn có thể đòi công chăm sóc rất khác nhau, như bảng so sánh định tính dưới đây.

Thi công

Cả ba hướng đều cần làm xong nền, chi tiết tiếp giáp trước. Hai cách có thể kết hợp: ốp ở mảng nhấn, chân tường hay va chạm, còn sơn ở mảng đã được che chắn tốt.

Vệ sinh

Với thép phủ màu, một hãng sản xuất khuyên rửa vùng khuất mưa tối thiểu 6 tháng/lần, 3 tháng/lần ở ven biển nhiều hơi muối. Tường sơn, mảng ốp thì rửa theo hướng dẫn của hãng sơn, hãng vật liệu. Nên ghi các mốc này vào lịch kiểm tra tường và lớp chống thấm của nhà ven biển.

Sửa cục bộ

Sơn lại cần đúng mã màu, hệ sản phẩm, còn ốp cần vật liệu dự phòng cùng lô. So chi phí trên cùng phạm vi: diện tích thực, chuẩn bị nền, phụ kiện, giàn giáo, vật tư, nhân công. Tre Nghệ báo giá phần hoàn thiện theo gói vật tư và bản vẽ. Còn gói thi công phần thô có nhân công sơn nước ngoại thất mặt tiền nhưng chưa gồm vật tư hoàn thiện.

Nghiệm thu và lập hồ sơ bảo trì

Nghiệm thu mặt tiền ở ba thời điểm: duyệt mẫu, xong từng lớp và bàn giao. Ở công trình của Tre Nghệ, chi tiết hoàn thiện được kiểm soát qua duyệt mẫu, xác định dung sai, làm mẫu thử tại chỗ (mock-up) và nghiệm thu nhiều lần.

Duyệt mẫu

Duyệt mẫu sơn, mẫu ốp trên mảng tường thật ở đúng mặt nhà, xem cả sáng lẫn chiều, vì màu trên thẻ nhỏ có thể khác khi lên mảng lớn. Giữ mẫu đã duyệt, ghi mã sản phẩm, mã màu, số lô.

Kiểm tra độ hoàn thiện

Bạn tự xem được: màu đều, không chảy, không phồng, không bong ở mép cửa, chân tường, khe ốp đều và kín. Theo TCVN 9377-3:20123, viên ốp bộp phải tháo ra ốp lại, khe hở giữa mặt ốp và thước 2 m không quá 2 mm. Thử bám dính bằng phương pháp kéo đứt theo TCVN 9349:2012 là việc của kỹ sư, chỉ làm khi hồ sơ yêu cầu.

Hồ sơ sản phẩm cần giữ

• Mã và số lô: sơn lót, sơn phủ, keo, vật liệu chèn khe, vật liệu ốp, kèm mã màu đã duyệt.
• Tài liệu kỹ thuật: TDS đúng phiên bản, hướng dẫn vệ sinh nếu có.
• Ảnh lớp bị che: lưới và tuyến ống trước khi trát, các chi tiết cửa, ban công, liên kết ốp.
• Giấy tờ chất lượng: chứng nhận của nhà sản xuất, hợp quy nếu thuộc diện phải có, bảo hành của hãng (nếu có).
• Vật liệu dự phòng: sơn cùng mã màu, viên hoặc tấm ốp cùng lô.

Khi duyệt vật tư, hãy đối chiếu thêm với bảng kiểm vật liệu ngoại thất cho nhà ven biển.

Để kiến trúc sư Tre Nghệ chọn hệ hoàn thiện cho mặt tiền nhà bạn

Hãy gửi kích thước đất, hướng các mặt nhà, nhu cầu sử dụng, ngân sách dự kiến, ảnh hiện trạng nếu là nhà cải tạo, và cho biết phía biển có nhà, cây che chắn hay không.

Trong dịch vụ thiết kế kiến trúc trải nghiệm của Tre Nghệ, kiến trúc sư khảo sát lô đất, dựng 3D phương án và khai triển mặt đứng, chi tiết kiến trúc, mô tả vật liệu. Bạn có thể gửi thông tin qua form cuối trang, gọi 0942 58 7272 hoặc xem vật liệu ở showroom 399 Thống Nhất, P. Tam Thắng, TP.HCM (khu vực Vũng Tàu).

Tài liệu tham khảo