Có nên làm tầng hầm cho nhà phố? So sánh công năng, chi phí và rủi ro thi công

Tóm tắt nhanh

  • Chỉ nên làm tầng hầm cho nhà phố khi tầng trệt không đủ chỗ cho xe hoặc kho, lô đất đủ sâu cho dốc xuống, kết quả khảo sát đất, nước ngầm và nhà lân cận cho phép, và ngân sách gánh được cả phần đào, chống đỡ, chống thấm, bơm.
  • Trước khi đào, QCVN 18:2021/BXD yêu cầu khảo sát kỹ túi nước, dòng chảy ngầm, có chống đỡ tạm hoặc biện pháp phù hợp chống sạt lở, và kết cấu liền kề hố đào phải được thường xuyên theo dõi.
  • Muốn hầm khô ráo, cần chống thấm ngay từ kết cấu, có hố thu với bơm dự phòng và nguồn điện dự phòng. Hầm để xe còn cần thông gió để thải khí xe.
Nội dung bài viết27 mục

Có nên làm tầng hầm nhà phố? Nên làm khi tầng trệt không đủ chỗ cho xe, lô đất đủ sâu cho dốc xuống, kết quả khảo sát đất, nước ngầm và nhà lân cận cho phép đào, và ngân sách gánh được cả phần đào, chống đỡ, chống thấm, bơm. Thiếu một trong các điều kiện đó, để xe ở tầng trệt thường hợp lý hơn. Dưới đây là cách so từng điều kiện cho nhà phố ở khu vực Bình Dương, Vũng Tàu, Bà Rịa trước đây (nay thuộc TP.HCM).

Xác định tầng hầm giải quyết nhu cầu gì

Theo Thông tư 34/2026/TT-BXD, tầng hầm có hơn một nửa chiều cao nằm dưới cao độ mặt đất đặt công trình (lấy theo quy hoạch được duyệt). Tầng nửa hầm có một nửa chiều cao nằm trên hoặc bằng cao độ đó và được tính vào số tầng cao. Cả hai đều cộng vào tổng diện tích sàn.

Chỗ xe

Nhà phố thường để xe ở đầu tầng trệt, như các phương án mặt bằng nhà phố 5x20 m, 3 tầng. Hầm đáng cân nhắc khi gia đình có ô tô và nhiều xe máy mà tầng trệt cần cho kinh doanh, sinh hoạt. H’ House, nhà phố tân cổ điển có hầm đỗ xe trên lô 5 × 16 m ở khu vực Vũng Tàu là một ví dụ do Tre Nghệ thiết kế và triển khai xây dựng. Anh Huấn, chủ nhà, nhận xét quá trình làm việc là “Rõ ràng – Minh bạch” (cảm nhận của anh Huấn).

Mặt tiền nhà phố tân cổ điển 4 tầng H’ House Vũng Tàu ban ngày: mái vòm, cột Corinthian, ban công sắt uốn và cửa cuốn trắng
Phối cảnh mặt tiền H’ House, nhà phố tân cổ điển 5 × 16 m ở Vũng Tàu do Tre Nghệ thiết kế và triển khai xây dựng.

Kho

Dưới đất khó lấy sáng, gió và dễ ẩm. Nếu chỉ cần chỗ chứa đồ, gầm cầu thang, tum hay tủ âm tường thường ít tốn kém hơn đào cả một tầng.

Kỹ thuật

Bể nước ngầm, bể tự hoại thường nằm dưới sàn trệt, không cần cả tầng hầm. Bơm, tủ điện đặt dưới hầm nên cao hơn mức nước có thể dâng.

Tiêu chí

Để xe ở tầng trệt

Làm tầng hầm

Tầng trệt

Mất phần đầu nhà

Dành cho ở, kinh doanh

Lô đất

Hợp cả lô ngắn

Đủ sâu cho dốc, chỗ quay xe

Thiết kế

Tùy quy mô nhà

Phải do đơn vị có chuyên môn

Chi phí, vận hành

Không có hạng mục hầm

Thêm đào, chống đỡ, chống thấm, bơm, quạt

Khảo sát đất, nước và công trình lân cận

Trước khi chốt mặt bằng, cần có ba nhóm dữ liệu sau.

Địa chất

Khoan khảo sát địa chất cho biết các lớp đất và sức chịu tải, để kỹ sư kết cấu chọn móng (nhà có hầm thường dùng móng cọc hoặc móng bè) và cách giữ vách hố đào.

Mực nước

Mực nước ngầm ảnh hưởng trực tiếp tới giải pháp chống thấm và chống đẩy nổi của hầm. QCVN 18:2021/BXD yêu cầu trước khi đào phải khảo sát kỹ túi nước, dòng chảy ngầm, có chống đỡ tạm hoặc biện pháp phù hợp chống sạt lở và ngăn nước tràn vào hố. Khi đang đào, hố phải được kiểm tra trước mỗi ca và sau mưa lớn. Theo tiêu chí nghiệm thu phần thô của Tre Nghệ, hố móng bị sạt lở hay đọng nước thì chưa được nghiệm thu.

Móng bên cạnh

Cần biết nhà liền kề dùng móng gì, đã nứt, lún chưa: hãy khảo sát hiện trạng công trình lân cận trước khởi công, chụp ảnh, lập biên bản để đối chứng. Hồ sơ xin phép có bản cam kết bảo đảm an toàn đối với công trình liền kề (Nghị định 217/2026/NĐ-CP). Bộ luật Dân sự 2015 buộc bồi thường nếu công trình dưới mặt đất gây thiệt hại cho nhà liền kề.

Trong một đợt khởi công của Tre Nghệ, kỹ sư đo ranh mốc, rà soát tường rào nhà lân cận trước khi đưa máy vào. Một công trình trong đợt đó được ép cừ Larsen (tấm cừ thép giữ vách hố đào), biện pháp chọn theo điều kiện địa chất. Cách bảo vệ nhà bên cho từng công trình cần được chọn sau khảo sát địa chất và hiện trạng nhà lân cận. Biện pháp nào cũng chỉ giảm rủi ro, không thay việc theo dõi nhà bên suốt thời gian đào.

Đội ngũ kỹ thuật rà soát và kiểm tra hiện trạng hệ tường rào lân cận trước khi triển khai máy móc.
Kỹ sư Tre Nghệ rà soát hiện trạng tường rào nhà lân cận trước khi đưa máy vào công trường.

Tổ chức dốc và giao thông ra vào

Ram dốc (đường dốc xuống hầm) chiếm một phần đất phía mặt tiền, phải được vẽ trên mặt cắt của chính lô và duyệt trong hồ sơ thiết kế. Độ dốc, bề rộng ram do kiến trúc sư tính theo loại xe và tiêu chuẩn áp dụng, không nên chép một con số dùng chung.

Vị trí

Tại TP.HCM (địa bàn trước sáp nhập), Quy chế quản lý kiến trúc (Quyết định 56/2021/QĐ-UBND) quy định ram dốc xuống hầm của nhà liên kế lùi tối thiểu 3 m so với chỉ giới đường đỏ (ranh giữa đất được xây và đất dành cho đường) ở khu đô thị mới, hoặc cách ranh lộ giới tối thiểu 3 m ở khu nhà ở hiện trạng. Quy chế này cũng giới hạn sàn tầng trệt nhà có hầm ở khu đô thị mới cao không quá 1,2 m so với vỉa hè. Ở khu vực Bình Dương, Vũng Tàu, Bà Rịa trước đây, hãy kiểm tra quy hoạch chi tiết, quy chế kiến trúc đang áp dụng tại phường, xã nơi có đất.

Không gian quay

Sau khoảng lùi, phần đất còn lại phải chứa dốc, chỗ quay xe, cột và lối đi, nên có lô đào được hầm mà không đủ chỗ cho ô tô. Hãy đề nghị kiến trúc sư vẽ đường xe chạy theo đúng xe của gia đình.

Tiếp cận

Hầm cần lối lên nhà thuận tiện, đủ sáng và cửa khóa được ở đầu dốc. C’ Villa, biệt thự 3 tầng có hầm garage ở khu vực Châu Đức (nay thuộc TP.HCM) có lối xuống riêng với cửa cuốn, để chỗ để xe không lấy vào diện tích ở.

Sơ đồ mặt cắt dọc lối xuống hầm: vỉa hè, chỉ giới đường đỏ, lùi từ 3 m, gờ chặn nước, ram dốc, chỗ quay xe, cầu thang
Sơ đồ minh hoạ, không thay hồ sơ thiết kế: mặt cắt dọc lối xuống hầm với khoảng lùi, gờ chặn nước, ram dốc, chỗ quay xe và cầu thang.

Đánh giá chống thấm, thoát nước và thông gió

Chống ngập tầng hầm bắt đầu từ ba câu hỏi cho kỹ sư: nước vào từ đâu, đi đâu, và ra sao khi mất điện.

Vùng nước

Tường, sàn hầm nằm trong đất ẩm, có khi trong nước ngầm, nên chống thấm bắt đầu từ kết cấu: bê tông, mạch ngừng (chỗ nối hai đợt đổ bê tông) có băng chắn nước, chi tiết ống xuyên tường, rồi lớp chống thấm mặt ngoài theo tài liệu kỹ thuật của sản phẩm. Nước ngầm cao còn có thể đẩy nổi sàn hầm, nên móng và sàn phải được tính cả lực này.

Hệ bơm

Nước mưa hắt xuống dốc, nước rửa xe, nước thấm đều dồn về điểm thấp, nên cần rãnh thu chân dốc, hố thu và bơm tự động. Mưa lớn và mất điện có thể đến cùng lúc, nên phương án vận hành phải có từ đầu:

  • Dự phòng: bơm thứ hai và nguồn điện dự phòng, ghi rõ ai bật.
  • Báo động: khi nước trong hố thu dâng cao.
  • Chặn từ ngoài: gờ, rãnh ở đầu dốc và van một chiều chống nước cống chảy ngược.

Khí thải

Hầm để xe thường cần quạt hút và lỗ lấy gió để thải khí xe, hơi ẩm. Sạc xe điện trong hầm phải dùng thiết bị sạc đạt quy chuẩn quốc gia và có giải pháp an toàn phòng cháy (Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024). Nhà từ 2 tầng hầm còn phải có hồ sơ thiết kế tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn phòng cháy, chữa cháy (Nghị định 207/2026/NĐ-CP).

Sơ đồ mặt cắt hầm với ba đường nước (mưa, nước ngầm, nước trong hầm) và các lớp chống thấm, bơm, điện dự phòng, quạt hút
Sơ đồ minh hoạ, không thay hồ sơ thiết kế: ba đường nước vào hầm và các lớp xử lý đi kèm (gờ và rãnh, chống thấm, hố thu với hai bơm, điện dự phòng, quạt hút).

Lập dự toán cùng phạm vi

Chi phí tầng hầm không nên ước bằng một hệ số. Hệ số ví dụ cho hầm là 150–200 % diện tích sàn, nhưng đó chỉ là một quy ước báo giá chứ không phải quy định: mỗi nhà thầu gộp vào những hạng mục khác nhau, hệ số thực tế theo báo giá, hợp đồng của từng công trình (xem cách tính chi phí xây nhà và hệ số diện tích tính giá).

Mốc tham chiếu chính thức là suất vốn đầu tư Bộ Xây dựng công bố tại Quyết định 425/QĐ-BXD, tính bằng triệu đ/m² sàn (kể cả sàn hầm), bình quân cả nước, mặt bằng giá quý IV/2025, đã gồm thuế GTGT 10 %, chưa gồm dự phòng:

Loại nhà

Không hầm

Có 1 tầng hầm

Chênh mỗi m² sàn

Nhà 2–3 tầng khung bê tông cốt thép

8,370

10,334

khoảng 23,5 %

Biệt thự 2–3 tầng

10,517

11,319

khoảng 7,6 %

Nhà 4–5 tầng (tùy diện tích xây dựng)

7,075–9,124

8,403–10,076

khoảng 8,4–18,8 %

Đây là số tham khảo, không phải giá Nhà nước quy định. Tổng tiền còn tăng nhiều hơn các tỷ lệ trên vì hầm cộng thêm diện tích sàn. Đơn giá phần thô trọn gói của Tre Nghệ không gồm gia cố nền bằng cọc và chưa tính trường hợp nhà có tầng hầm, nên phần hầm được báo giá riêng sau khảo sát.

Đào và chống đỡ

Gồm đào, chở đất, chống đỡ vách (cừ, tường vây theo thiết kế), hạ nước và theo dõi nhà bên. Luật Xây dựng 2025 yêu cầu thi công bảo đảm an toàn cho công trình ngầm và công trình liền kề, nên đây là phần bắt buộc phải có biện pháp, không phải phụ phí tùy chọn.

Kết cấu

Gồm móng, sàn, tường hầm bê tông cốt thép, chi tiết chống đẩy nổi. Theo Quyết định 425, phần móng chiếm khoảng 15–30 % chi phí trong suất vốn nhà ở riêng lẻ. Suất vốn chưa tính gia cố nền móng đặc biệt và phải điều chỉnh khi địa chất khác thường (túi bùn, cát chảy), nên cần khảo sát đất trước khi chốt ngân sách.

Thi công bố trí thép phần ngầm
Bố trí thép phần ngầm trong hố móng của một công trình đang thi công.

Hệ kỹ thuật

Gồm chống thấm, bơm, điện dự phòng, thông gió, chiếu sáng, cửa cuốn, phòng cháy. Báo giá nên ghi chủng loại, số lượng và phần tạm tính.

Có nên làm tầng hầm nhà phố: checklist chốt phương án

Pháp lý

Hầm được ghi riêng trong số tầng và tổng diện tích sàn trên giấy phép (Nghị định 217/2026/NĐ-CP), nên cần đối chiếu mật độ xây dựng, số tầng và tổng sàn của lô. Hầm cũng phải nằm trong ranh thửa, không lấn dưới vỉa hè hay nhà bên (Bộ luật Dân sự 2015, Điều 175).

Theo Thông tư 34/2026/TT-BXD, nhà phố 2–7 tầng có 1 tầng hầm sâu dưới 6 m vẫn là cấp III, còn từ 2 tầng hầm hoặc hầm sâu từ 6 m thì lên cấp II. Nghị định 217/2026/NĐ-CP và quy định phân cấp của TP.HCM đang ghi khác nhau về nơi cấp phép cho nhà cấp II, nên hãy hỏi trước UBND phường, xã nơi có đất. Xem thêm thủ tục xin giấy phép xây dựng nhà ở hiện hành.

Kỹ sư

Nhà có tầng hầm phải do tổ chức, cá nhân có chuyên môn thiết kế (Nghị định 207/2026/NĐ-CP). Chủ nhà chịu trách nhiệm về an toàn của nhà lân cận, và từ 2 tầng hầm phải tổ chức thi công, giám sát theo Nghị định này. Biện pháp đào phải có phương án xử lý sự cố với kết cấu liền kề và việc quan trắc nhà bên (QCVN 18:2021/BXD). Pháp luật không buộc thẩm tra thiết kế nhà ở riêng lẻ, nhưng với hầm, nên cân nhắc thuê đơn vị độc lập rà soát kết cấu và biện pháp đào.

Ngân sách

Dự toán phải tách hạng mục, ghi phần tạm tính, loại trừ và dự phòng địa chất. Nếu chỉ đủ tiền khi bỏ bơm dự phòng hay quan trắc nhà bên, hãy dừng ở phương án không hầm.

Bảo trì

Trước mùa mưa, vệ sinh rãnh, hố thu, chạy thử bơm và nguồn dự phòng, kiểm tra quạt, vết thấm. Tre Nghệ bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm lên đến 5 năm. Ở tầng hầm, phần kết cấu được bảo hành theo mức 10 năm, chống thấm theo mức lên đến 5 năm. Chi tiết từng hạng mục, hệ vật liệu được tư vấn và ghi trong hợp đồng.

Nhóm

Chốt làm hầm khi

Chưa nên chốt khi

Nhu cầu

Cần chỗ cho ô tô

Chỉ vài xe máy, đồ đạc

Lô đất

Đủ dốc, chỗ quay xe

Dốc lấn vào khoảng lùi

Đất, nước, nhà bên

Đã khảo sát, có biện pháp

Chưa khảo sát, nhà bên đã nứt

Ngân sách

Dự toán tách hạng mục

Chỉ có hệ số nhân đơn giá

Vận hành

Có bơm, điện dự phòng

Chưa rõ ai lo khi mất điện

Hãy gửi kích thước lô đất, nhu cầu sử dụng (số ô tô, xe máy, kho) và ngân sách dự kiến để trao đổi phương án với Tre Nghệ, kèm kết quả khảo sát địa chất hay ảnh nhà lân cận nếu có. Khi đã chọn phương án, hãy xem tiếp dịch vụ thi công phần thô của Tre Nghệ.

Tài liệu tham khảo

Xem chi tiết 3 nguồn tham khảo
  1. Bộ Xây dựng. QCVN 18:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn trong thi công xây dựng (Thông tư 16/2021/TT-BXD), mục 2.8. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 2021. Link: vanban.chinhphu.vn
  2. Bộ Xây dựng. Quyết định 425/QĐ-BXD công bố suất vốn đầu tư xây dựng và giá xây dựng tổng hợp bộ phận kết cấu công trình năm 2025. cemia.gov.vn. Link: cemia.gov.vn
  3. Chính phủ. Nghị định 207/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình (Điều 10). Công báo Chính phủ, 2026. Link: congbao.chinhphu.vn

Câu hỏi thường gặp

Có thể làm tầng hầm sau khi đã xây nhà không?

Có thể về kỹ thuật, nhưng phức tạp, tốn kém và rủi ro hơn nhiều so với làm ngay từ đầu, vì móng, cột và tường hầm phải được tính chung một hệ kết cấu. Đào hầm dưới nhà đã xây đụng đến kết cấu chịu lực nên không thuộc diện miễn phép sửa chữa, cải tạo: cần thiết kế của đơn vị có chuyên môn, hồ sơ xin phép kèm ảnh hiện trạng nhà mình và nhà lân cận, cùng biện pháp bảo vệ móng của cả hai. Nhà đang xây mà muốn thêm hầm thì phải xin điều chỉnh giấy phép, vì số tầng và giải pháp kết cấu chính đều thay đổi.

Vì sao hệ số tính tầng hầm mỗi nhà thầu một khác?

Vì hệ số là quy ước báo giá giữa gia chủ và nhà thầu, không phải quy định của Nhà nước, và mỗi đơn vị gộp vào đó những hạng mục khác nhau như đào, chở đất, chống đỡ vách, cọc, chống thấm, bơm. Suất vốn Bộ Xây dựng công bố tại Quyết định 425/QĐ-BXD không dùng hệ số mà tính theo m² sàn, và khi có 1 tầng hầm, suất vốn bình quân mỗi m² sàn chỉ cao hơn khoảng 7,6–23,5 % tùy loại nhà. Vì vậy hãy so báo giá theo từng hạng mục cùng phạm vi thay vì so hệ số.

Tầng hầm có tính vào số tầng của nhà không?

Tầng hầm không tính vào số tầng cao, nhưng tầng nửa hầm thì có, theo Thông tư 34/2026/TT-BXD. Cả hai vẫn cộng vào tổng diện tích sàn và được ghi riêng trong đơn xin phép, giấy phép xây dựng. Số tầng hầm và độ sâu hầm còn được xét khi xác định cấp công trình: từ 2 tầng hầm hoặc sâu từ 6 m, nhà ở riêng lẻ lên cấp II.

Lưu ý: Thông tin pháp lý trong bài mang tính tham khảo tại thời điểm bài được đăng hoặc sửa lần cuối (19/11/2026). Quy định có thể thay đổi: hãy đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền tại địa phương trước khi làm hồ sơ.

Ngày đăng: 19/11/2026

Bài viết liên quan

Nhận tư vấn miễn phí từ Tre Nghệ

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

Tư vấn thiết kế – thi công

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

hoặc liên hệ ngay