Nhà có gác lửng khi nào phù hợp, cần kiểm tra gì trước khi thiết kế?

Tóm tắt nhanh

  • Gác lửng phù hợp khi gia đình cần thêm một khoảng dùng phụ như chỗ làm việc, kho hay chỗ ngủ thỉnh thoảng, và tầng chứa nó đủ cao cho cả hai phần. Lửng thêm được một phần sàn chứ không nhân đôi diện tích.
  • Theo Thông tư 34/2026/TT-BXD, tầng lửng của nhà ở riêng lẻ không tính vào số tầng khi không quá 65 % sàn tầng ngay dưới và là tầng lửng duy nhất được miễn, nhưng vẫn cộng vào tổng diện tích sàn ghi trong giấy phép.
  • Tầng chứa lửng phải nằm trong chiều cao, số tầng mà quy hoạch, quy chế kiến trúc và giấy phép của lô cho phép, nên cần xin thông tin quy hoạch và chốt mặt cắt có số đo trước khi vẽ mặt bằng.
  • Lửng càng rộng càng che sáng, cản gió cho tầng dưới, nên khoảng thông tầng nên nằm ở phía có nguồn sáng và lửng nên có cửa thoáng mở được trên cao.
Nội dung bài viết28 mục

Có nên thiết kế nhà gác lửng cho lô nhà phố nhỏ ở khu vực Bình Dương trước đây (nay thuộc TP.HCM)? Gác lửng phù hợp khi gia đình cần thêm một khoảng phụ như chỗ làm việc, kho hay chỗ ngủ thỉnh thoảng, và tầng chứa nó đủ cao cho cả phần trên lẫn phần dưới lửng. Làm gác lửng không nhân đôi được diện tích: sàn lửng nhỏ hơn tầng dưới, thang và thông tầng còn lấy bớt chỗ. Lửng rộng quá 65 % sàn tầng ngay dưới bị tính là một tầng, và diện tích lửng vẫn cộng vào tổng diện tích sàn. Trước khi vẽ, hãy chuẩn bị kích thước lô, thông tin quy hoạch và công năng định đặt trên lửng.

Gác lửng phù hợp với nhu cầu nào?

Gác lửng đáng làm khi phục vụ một nhu cầu cụ thể, đủ thường xuyên:

Công năng

Hợp khi

Giới hạn

Phòng làm việc

Một, hai người, không cần kín tiếng

Nghe rõ tiếng tầng dưới

Chỗ ngủ

Khách, người trẻ ở ngắn ngày

Nóng hơn tầng dưới, khó riêng tư

Kho đồ

Đồ dùng thỉnh thoảng

Phải tính tải theo đồ chứa

Kinh doanh

Kho hàng, văn phòng nhỏ, chỗ ngồi thêm

Cộng vào diện tích kinh doanh

M’ House – Nhà phố 3 tầng mộc mạc, hoà quyện mảng xanh vào lòng phố thị, ảnh 49
Ảnh minh hoạ mép sàn hở có lan can kính cạnh cầu thang và khoảng thông tầng ở nhà phố M’ House của Tre Nghệ (Vũng Tàu), không phải công trình gác lửng.

Phòng làm việc

Lửng thường hở về phía thông tầng, tức phần để trống nhìn xuống tầng dưới, nên tiếng tivi, tiếng nói chuyện ở dưới đi thẳng lên. Nếu hay họp trực tuyến, hãy tính vách kính hoặc cửa ngăn ngay từ đầu.

Chỗ ngủ

Không khí nóng nhẹ hơn nên dồn lên cao, vì vậy lửng thường nóng hơn tầng dưới, nhất là khi sát mái. Ông bà, trẻ nhỏ không nên ngủ trên lửng có thang dốc.

Kho

Lửng làm kho có thể đặt ở phần sâu, ít sáng của nhà, nhưng cần lối mang đồ lên xuống. Hãy nói rõ sẽ chứa gì, vì kho sách, kho hàng có tải khác chỗ làm việc.

Kinh doanh

Với nhà ở kinh doanh, đặt lửng phía sau giữ cho phần trệt phía trước cao thoáng để bán hàng. Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP), nhà ở kết hợp kinh doanh có tổng diện tích phục vụ kinh doanh từ 50 m² thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy. Lửng dùng cho cửa hàng cũng nên cộng vào khi xét ngưỡng này. Cách tách lối khách, lối nhà xem ở bài nhà phố vừa ở vừa kinh doanh.

Đọc giới hạn pháp lý trước khi thiết kế nhà gác lửng

Hãy xin thông tin quy hoạch, chỉ giới xây dựng của lô tại UBND phường, xã nơi có đất, rồi đối chiếu với quy định hiện hành (cập nhật 10/2026):

Thông tin của lô

Liên quan đến gác lửng

Số tầng tối đa

Lửng bị tính tầng có thể làm vượt mức này

Chiều cao tối đa, cốt xây dựng

Khống chế chiều cao tầng chứa lửng

Hệ số sử dụng đất (nếu có)

Tính cả sàn lửng

Quy định riêng của khu, dự án

Có thể khác hoặc cụ thể hơn

Số tầng

Theo Thông tư 34/2026/TT-BXD, tầng lửng là tầng trung gian có sàn nhỏ hơn sàn tầng chính ngay bên dưới. Với nhà ở riêng lẻ, lửng không tính vào số tầng khi không quá 65 % sàn xây dựng của tầng chính ngay dưới và chỉ một tầng lửng được miễn tính. Lửng lớn hơn, hoặc lửng thứ hai, bị tính là một tầng.

Ví dụ tầng trệt 60 m² thì diện tích gác lửng không quá 39 m² mới không bị tính tầng. Mốc 65 % là điều kiện không tính tầng, không phải diện tích tối đa được xây. Còn các câu “lửng không quá 80 % tầng trệt”, “chỉ làm lửng ở tầng trệt” đến từ quy định cũ của TP.HCM (Quyết định 135/2007/QĐ-UBND), hết hiệu lực từ 07/01/2022.

Sơ đồ mặt bằng tầng trệt 60 m²: lửng 39 m² (65 %) không tính tầng, lửng 45 m² (75 %) bị tính là một tầng
Sơ đồ minh hoạ, không thay hồ sơ thiết kế: lửng 39 m² (65 %) trên tầng trệt 60 m² không bị tính tầng, lửng 45 m² (75 %) bị tính, cả hai vẫn cộng vào tổng diện tích sàn.

Tổng diện tích sàn

Dù không tính tầng, diện tích lửng vẫn nằm trong tổng diện tích sàn. Theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP, đơn xin phép kê riêng diện tích sàn tầng lửng, giấy phép ghi tổng diện tích sàn và số tầng có ghi rõ tầng lửng. Hệ số sử dụng đất theo QCVN 01:2021/BXD cũng tính cả sàn lửng. Xem cách đọc mật độ xây dựng, tổng sàn và số tầng cho phép của lô.

Thêm hoặc mở rộng lửng khi đang xây làm tổng diện tích sàn khác với giấy phép. Nếu việc đó làm đổi số tầng hoặc giải pháp kết cấu chính thì phải xin điều chỉnh giấy phép và chờ cơ quan cấp phép quyết định rồi mới làm. Xây sai nội dung giấy phép có thể bị phạt tiền và buộc phá dỡ phần vi phạm. Xem thủ tục xin phép và điều chỉnh giấy phép xây dựng.

Cao độ và chiều cao tầng

Giấy phép ghi cốt xây dựng và chiều cao tối đa, nên lửng phải nằm gọn trong chiều cao tầng được phép. Tại TP.HCM (địa bàn trước sáp nhập), với nhà liên kế khu hiện trạng và khi quy hoạch chi tiết không quy định khác, quy chế kiến trúc kèm Quyết định 56/2021/QĐ-UBND giới hạn tổng chiều cao tầng 1, kể cả lửng, ở 5,8 m (lộ giới 6 đến dưới 16 m) hoặc 7,0 m (lộ giới từ 16 m trở lên).

Quy chế này soạn cho địa bàn TP.HCM trước sáp nhập. Ở khu vực Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây, hãy lấy chiều cao, số tầng theo quy hoạch và quy định quản lý mà cơ quan có thẩm quyền cung cấp cho lô.

Thiết kế chiều cao gác lửng và cầu thang

Hãy chốt chiều cao bằng mặt cắt có số đo. Số liệu dưới đây chỉ là ví dụ.

Khoảng đứng

Tầng chứa lửng phải đủ cao cho ba lớp: khoảng đứng dưới lửng, sàn và dầm lửng, khoảng đứng trên lửng. Với mức 5,8 m ở trên, trừ sàn, dầm rồi chia đều thì mỗi phần chỉ còn dưới 2,9 m, còn với 7,0 m là dưới 3,5 m. Vì vậy cần chọn phần được cao hơn, thường là cửa hàng hay phòng khách bên dưới, và hỏi chiều cao thông thủy, tức khoảng trống thật từ mặt sàn tới đáy dầm, ở chỗ thấp nhất.

Sơ đồ mặt cắt tầng 1 cao 5,8 m: khoảng đứng trên và dưới lửng mỗi phần dưới 2,9 m, ở giữa là sàn và dầm lửng
Sơ đồ minh hoạ, không thay hồ sơ thiết kế: tầng cao 5,8 m trừ sàn, dầm lửng rồi chia đều cho khoảng đứng dưới và trên lửng thì mỗi phần còn dưới 2,9 m.

Cầu thang

Thang lên lửng chiếm chỗ ở tầng dưới, nên phần dùng thêm thật sự là diện tích lửng trừ đầu thang, lối đi và chân thang. Thang thẳng có chiếu nghỉ dễ đi, dễ mang đồ hơn thang xoắn.

Lan can

Mép lửng hở và cạnh thang cần lan can, tay vịn chắc, với chiều cao và khe hở theo hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng. Nhà có trẻ nhỏ nên tránh lan can thanh ngang vì trẻ dễ trèo. Nhà có ông bà thì xem thêm cách bố trí nhà phố cho gia đình ba thế hệ.

Giữ ánh sáng và đường thông gió

Nhà phố liền kề thường chỉ lấy sáng, gió ở mặt trước, mặt sau và giếng trời, nên lửng càng rộng càng che bớt. So sánh trên tầng trệt 60 m²:

Tiêu chí

Lửng nhỏ, khoảng 20 m²

Lửng lớn, 39 m²

Ánh sáng tầng dưới

Vào sâu tới giữa nhà

Phần dưới lửng tối, cần đèn ban ngày

Khí nóng

Thoát qua thông tầng rộng, ra cửa cao

Dễ đọng trên lửng

Khoảng thông tầng

Thông tầng là đường cho ánh sáng đi xuống, khí nóng bốc lên. Vì vậy hãy đặt thông tầng ở phía mặt tiền hoặc giếng trời, còn lửng nằm phía kia.

Toàn cảnh phòng khách KA’ House nhìn về khu bàn ăn, cây xanh dưới giếng trời và cầu thang bay
Phối cảnh KA’ House ở Long Hải: giếng trời trồng cây giữa nhà, nguồn sáng thêm cho nhà phố ngoài mặt trước và mặt sau (không phải công trình gác lửng).

Cửa và ô thoáng

Lửng cần cửa sổ hoặc ô thoáng mở được ở trên cao cho khí nóng thoát, vì kính cố định chỉ lấy sáng. Ở TP.HCM (địa bàn trước sáp nhập), quy chế kiến trúc không cho tầng lửng làm ban công.

Các phòng kín

Vệ sinh, kho, phòng có vách nên dựa vào tường chung với nhà bên để không chắn đường sáng. Tránh đặt phòng ngủ không cửa sổ dưới gầm lửng.

Phối hợp kết cấu và hệ kỹ thuật

Gác lửng là một sàn chịu lực. Yêu cầu khi xây mới khác khi cải tạo:

Hạng mục

Nhà xây mới

Cải tạo nhà đang ở

Kết cấu

Sàn, dầm lửng tính cùng khung nhà

Kiểm tra cột, dầm, móng hiện có trước

Điện nước

Đi âm theo bản vẽ

Khoan, đục sàn cũ hoặc đi ống nổi

Với nhà đang ở, Luật Xây dựng 135/2025/QH15 miễn giấy phép cho sửa chữa, cải tạo bên trong nếu không đổi công năng, không ảnh hưởng an toàn kết cấu chịu lực, bảo đảm phòng cháy, môi trường và kết nối hạ tầng. Thêm sàn lửng thường đụng kết cấu, nên cần xét giấy phép sửa chữa, cải tạo.

Tải sử dụng

Chỗ làm việc, chỗ ngủ, kho hàng có tải sử dụng khác nhau, nên hãy nói rõ công năng để kỹ sư tính sàn, dầm theo tiêu chuẩn tải trọng áp dụng. Về sau muốn đổi lửng làm việc thành kho hàng thì cần kiểm tra lại.

Quy trình nghiệm thu thép dầm sàn chuẩn kỹ thuật trước khi đổ bê tông
Thép dầm đã buộc trong cốp pha trước khi đổ bê tông ở một công trình của Tre Nghệ (không phải công trình gác lửng). Sàn, dầm của lửng cũng được kỹ sư tính theo công năng.

Điện nước

Ổ cắm, đèn, mạng, và nếu có vệ sinh thì cả đường cấp thoát nước, lớp chống thấm sàn, cần có trong bản vẽ từ đầu. Ống, dây đi dưới sàn lửng cũng cần được tính để không làm thấp thêm tầng dưới.

Điều hòa

Thông tầng nối lửng với tầng dưới thành một khối không khí: khí lạnh lắng xuống, khí nóng dồn lên. Muốn làm mát riêng trên lửng, hãy ngăn bằng vách kính, cửa và tính sẵn chỗ dàn nóng, ống gas, ống nước ngưng.

Đánh giá chi phí và lựa chọn thay thế

Trước khi chốt, hãy đặt gác lửng cạnh hai lựa chọn khác và so theo nhu cầu thật:

Nhu cầu thật

Gác lửng

Thêm tầng hợp lệ

Tối ưu bố cục

Góc làm việc

Hợp nếu đủ khoảng đứng

Thường thừa

Thường đủ

Phòng ngủ hằng đêm

Chỉ hợp chỗ ngủ phụ

Hợp

Đổi công năng phòng sẵn có

Kho đồ, kho hàng

Hợp, phải tính tải

Tốn kém

Gầm thang, tủ âm tường

Cửa hàng cần trệt cao

Lửng nhỏ phía sau

Gia đình ở tầng trên

Tách lối khách, lối nhà

Làm gác lửng

Ngoài sàn lửng, tầng chứa lửng cao hơn nên cột, tường, mặt tiền cũng cao hơn, cộng thêm dầm, thang, lan can, điện, điều hòa. Khi lập dự toán, sàn lửng được quy đổi theo hệ số ghi trong báo giá. Xem thêm cách tính diện tích tầng lửng khi lập dự toán.

Thêm tầng hợp lệ

Nếu quy hoạch còn cho thêm tầng, một tầng đầy đủ cho phòng kín, đủ cao, dễ làm mát riêng, đổi lại tốn thêm sàn, mặt tiền và móng phải tính cho tải đó. Nhà cũ muốn nâng tầng cần kỹ sư kiểm tra móng và xét giấy phép sửa chữa, cải tạo.

Tối ưu bố cục

Gầm thang làm kho, tủ âm tường, phòng sinh hoạt kiêm chỗ làm việc thường giải được nhu cầu nhỏ. Hãy so với phương án mặt bằng nhà phố 5x20 m, 3 tầng hoặc xem cách chia tầng trong các dự án nhà phố của Tre Nghệ.

Trước khi quyết định làm gác lửng

Hãy gửi kích thước đất, nhu cầu sử dụng và ngân sách để trao đổi phương án với Tre Nghệ, kèm thông tin quy hoạch và ảnh hiện trạng nếu là nhà cũ.

Với dịch vụ thiết kế kiến trúc theo nhu cầu sử dụng thật, kiến trúc sư khảo sát thực tế thửa đất và dựng 3D phương án trước khi khai triển hồ sơ. Gói 1 và Gói 2 có bộ hồ sơ xin phép xây dựng. Ở khu vực Bình Dương, bạn có thể ghé Experience Zone tại 25-27-29 Đường D9, KĐT Chánh Nghĩa, P. Thủ Dầu Một, TP.HCM, hoặc gọi 0942 58 7272 (8:00–17:30, Thứ Hai – Thứ Bảy).

Tài liệu tham khảo

Xem chi tiết 3 nguồn tham khảo
  1. Bộ Xây dựng. Thông tư 34/2026/TT-BXD, Phụ lục II (định nghĩa tầng lửng, cách tính số tầng, tổng diện tích sàn). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 2026. Link: datafiles.chinhphu.vn
  2. Chính phủ. Nghị định 217/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng (Điều 49, 61, 63; Mẫu số 01, 03). Công báo Chính phủ, 2026. Link: congbao.chinhphu.vn
  3. Quốc hội. Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 (Điều 43 khoản 2 điểm h: miễn giấy phép khi sửa chữa, cải tạo). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 2025. Link: datafiles.chinhphu.vn

Câu hỏi thường gặp

Có làm gác lửng cho nhà cũ được không?

Có thể, nếu kết cấu hiện có chịu được tải mới và quy hoạch, giấy phép của lô còn cho thêm diện tích sàn, chiều cao. Thêm sàn lửng thường đụng kết cấu chịu lực, khi đó không thuộc diện sửa chữa bên trong được miễn phép mà cần xét giấy phép sửa chữa, cải tạo, kèm bản vẽ hiện trạng và ảnh hiện trạng nhà mình, nhà lân cận. Hãy để kỹ sư kết cấu kiểm tra cột, dầm, móng trước khi vẽ.

Gác lửng nên làm phòng ngủ hay phòng làm việc?

Phòng làm việc thường hợp hơn: lửng hở về phía thông tầng khó giữ yên tĩnh, riêng tư và thường nóng hơn tầng dưới, nên ảnh hưởng tới giấc ngủ nhiều hơn là tới giờ làm việc ban ngày. Chỗ ngủ trên lửng hợp cho khách hoặc người trẻ ở ngắn ngày, còn phòng ngủ dùng hằng đêm cần vách ngăn, cửa sổ, điều hòa riêng và lối thang dễ đi. Ông bà, trẻ nhỏ nên ngủ ở tầng có lối lên an toàn hơn.

Chiều cao gác lửng bao nhiêu là đủ?

Không có một con số dùng cho mọi nhà: chiều cao lửng phụ thuộc chiều cao tầng chứa nó, vốn bị giới hạn bởi quy hoạch và giấy phép của lô, cùng khoảng đứng mà công năng cần. Ví dụ tại TP.HCM (địa bàn trước sáp nhập), nhà liên kế khu hiện trạng có tầng 1 kể cả lửng cao tối đa 5,8 m hoặc 7,0 m tùy lộ giới, nếu quy hoạch chi tiết không quy định khác. Trừ sàn, dầm rồi chia đều thì mỗi phần chỉ còn dưới 2,9 m hoặc dưới 3,5 m. Kiến trúc sư chốt số đo trên mặt cắt của từng nhà.

Diện tích gác lửng tối đa là bao nhiêu?

Theo định nghĩa của Thông tư 34/2026/TT-BXD, sàn lửng nhỏ hơn sàn tầng chính ngay bên dưới. Mốc 65 % chỉ là điều kiện để lửng không bị tính là một tầng, không phải diện tích tối đa được xây. Lửng vượt 65 % bị tính là một tầng, nên số tầng, tổng diện tích sàn và chiều cao sau khi tính phải nằm trong quy hoạch, giấy phép của lô. Con số “lửng không quá 80 % tầng trệt” là quy định cũ của TP.HCM, đã hết hiệu lực từ 07/01/2022.

Lưu ý: Thông tin pháp lý trong bài mang tính tham khảo tại thời điểm bài được đăng hoặc sửa lần cuối (18/11/2026). Quy định có thể thay đổi: hãy đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền tại địa phương trước khi làm hồ sơ.

Ngày đăng: 18/11/2026

Bài viết liên quan

Nhận tư vấn miễn phí từ Tre Nghệ

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

Tư vấn thiết kế – thi công

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

hoặc liên hệ ngay