Thi công cột tròn và vòm cong cho biệt thự tân cổ điển như thế nào?

Tóm tắt nhanh

  • Cột tròn và vòm cong được thi công theo trình tự định vị tim, dựng lồng thép, lắp cốp pha ống, chống và cân thẳng đứng, đổ và đầm bê tông cột, rồi dựng cốp pha vòm theo đúng đường cong bản vẽ và đổ bê tông vòm, phào chỉ làm ở giai đoạn hoàn thiện.
  • Theo TCVN 4453:1995, cốp pha có thể làm bằng gỗ, thép, bê tông đúc sẵn hoặc chất dẻo, loại nào cũng phải đúng hình, kín khít, đủ cứng và ổn định.
  • Vòm phải được đổ bê tông đồng thời từ hai bên chân vòm lên đỉnh, cốp pha vòm là cốp pha chịu lực và chỉ được tháo khi bê tông đạt cường độ theo khẩu độ hoặc theo chỉ dẫn của thiết kế.
  • Ở một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công, cột tầng trệt được đổ bê tông ngày thứ 6 sau khi đổ móng, cột tầng trên và vòm ngày thứ 30.
Nội dung bài viết9 mục

Khi cột tròn và vòm cong là kết cấu bê tông cốt thép, hình dáng và vị trí của chúng được tạo ngay từ phần thô bằng cốp pha, còn giai đoạn hoàn thiện chỉ bọc bề mặt và thêm phào chỉ. Thi công cột tròn đi theo trình tự định vị tim, dựng lồng thép, lắp cốp pha ống, chống và cân thẳng đứng, đổ và đầm bê tông. Vòm được dựng cốp pha theo đúng đường cong của bản vẽ rồi đổ bê tông đều từ hai chân vòm lên đỉnh. Phần dưới dành cho gia chủ sắp xây biệt thự tân cổ điển, kèm ảnh thật từ một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Vì sao cột tròn và vòm phải đúng hình ngay từ phần thô

Phần thô là giai đoạn làm khung bê tông cốt thép gồm móng, cột, dầm, sàn và xây tường. Cốp pha, còn gọi là ván khuôn, là khuôn giữ bê tông tươi cho tới khi đủ cứng, nên cột tròn đều hay méo, vòm cong đúng hay lệch là do cốp pha quyết định. TCVN 4453:1995, tiêu chuẩn thi công và nghiệm thu kết cấu bê tông toàn khối (đang được soát xét), yêu cầu cốp pha được gia công, lắp dựng đúng hình dáng và kích thước của kết cấu theo thiết kế .

Khi cột tròn đỡ sàn, dầm hay vòm phía trên, nó là cấu kiện chịu lực như mọi cột khác. Tiết diện, cốt thép và cấp bê tông lấy theo hồ sơ thiết kế kết cấu của từng nhà. Lớp trát và phào chỉ về sau chỉ bọc bề mặt, không dùng để nắn lại một cột lệch tim hay một đường cong bị méo.

Cũng có cột tròn chỉ để trang trí, chẳng hạn lớp bọc ngoài một cột vuông chịu lực. Bản vẽ kiến trúc và kết cấu cho biết cột nào thuộc loại nào, gia chủ nên hỏi kiến trúc sư ngay từ lúc chốt phương án.

Ở một biệt thự hai tầng và một tum có cổng vòm ở mặt tiền do Tre Nghệ thi công, cột tầng trệt được đổ bê tông vào ngày thứ 6 sau khi đổ móng và nền trệt. Hôm đó, các cột tròn đứng trong cốp pha thép màu xanh, cạnh những cột vuông trong cốp pha màu đỏ, quanh mỗi cột là giàn giáo.

Khu cột tầng trệt nhìn từ trên cao: cột tròn trong cốp pha thép xanh, cột vuông trong cốp pha đỏ, giàn giáo quanh từng cột
Cột tròn trong cốp pha thép xanh đứng cạnh cột vuông trong cốp pha đỏ, ngày đổ bê tông cột tầng trệt, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Cốp pha cột tròn có những loại nào

Theo TCVN 4453:1995, cốp pha có thể làm bằng gỗ, thép, bê tông đúc sẵn hoặc chất dẻo, chế tạo ở nhà máy hoặc gia công tại công trường, chọn theo điều kiện cụ thể và hiệu quả kinh tế . Loại chế tạo sẵn được dùng theo chỉ dẫn của đơn vị chế tạo, còn cốp pha kim loại nên được dùng sao cho luân chuyển được nhiều lần .

Ở biệt thự cổng vòm, cột tròn tầng trệt dùng cốp pha thép dạng ống, ghép từ nhiều đoạn chồng lên nhau, mối ghép dọc thân có các tai chốt. Đầu ống lộ ra lồng thép với các vòng đai tròn, chân ống có thanh chống xiên giữ cố định.

Cận cảnh hai ống cốp pha thép màu xanh ghép từng đoạn, tai chốt dọc đường ghép, đai thép tròn lộ ở đầu cột
Cốp pha cột tròn bằng thép ghép từ nhiều đoạn, mối ghép dọc có tai chốt, chân có thanh chống xiên, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Cột tròn tầng trên dùng một loại cốp pha ống khác, màu xanh ngọc, bên ngoài quấn nhiều vòng dây thép. Ảnh được chụp vào ngày thứ 30 tính từ ngày đổ móng, khi đội thi công đổ bê tông cột tầng trên cùng với vòm.

Thợ đội mũ vàng, che khăn kín mặt, cầm búa đứng cạnh cốp pha ống màu xanh ngọc quấn dây thép, giàn giáo phía sau
Cột tròn tầng trên dùng cốp pha ống màu xanh ngọc, bên ngoài quấn nhiều vòng dây thép, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Loại nào thì cốp pha cũng phải đạt những yêu cầu chung của tiêu chuẩn:

  • Đúng hình, đúng kích thước: khuôn theo đúng hình dáng, kích thước cấu kiện trên bản vẽ .
  • Kín khít: không làm mất nước xi măng khi đổ và đầm, kể cả chỗ tiếp giáp giữa cốp pha và mặt nền .
  • Đủ cứng, ổn định: chịu được áp lực ngang của bê tông mới đổ, dễ tháo lắp, không cản việc đặt cốt thép, đổ và đầm .
  • Chống dính và sạch: mặt tiếp xúc với bê tông được phủ kín lớp chống dính, bên trong không còn rác, bùn đất .

Đường kính cột tròn mỗi nhà một khác. Con số lấy theo hồ sơ thiết kế, và ống cốp pha phải đúng con số đó.

Trình tự thi công cột tròn từ định vị tim đến tháo cốp pha

Trình tự cho cột tròn giống cột vuông, chỉ khác ở khuôn và cách giữ khuôn. Các bước chung cho cột nhà phố có ở bài hướng dẫn quy trình thi công cột chuẩn kỹ thuật cho nhà phố. Sơ đồ dưới tóm tắt sáu bước, bốn bước đầu cho cột, hai bước sau cho vòm.

Sáu bước thi công cột tròn có vòm: định vị tim, dựng lồng thép, lắp cốp pha ống, đổ và đầm cột, dựng cốp pha vòm, đổ vòm
Sơ đồ minh hoạ trình tự thi công cột tròn có vòm, không thay hồ sơ thiết kế.
  1. Định vị tim cột: lấy tim theo trục trên bản vẽ. Khi lắp cốp pha cần có mốc trắc đạc hoặc cách làm phù hợp để kiểm tra tim trục và cao độ .
  2. Dựng lồng thép: thép dọc, đai tròn và con kê theo bản vẽ kết cấu. Cốt thép được nghiệm thu tại hiện trường trước khi đổ bê tông .
  3. Lắp cốp pha ống: quét chống dính, ghép các đoạn ống, siết mối ghép. Phía dưới cốp pha có lỗ để nước và rác thoát ra khi vệ sinh, các lỗ này được bịt kín trước khi đổ .
  4. Chống và cân thẳng đứng: thanh chống đặt vững trên nền cứng, không trượt . Mặt cốp pha không lệch quá 5 mm trên mỗi mét chiều cao, trục cốp pha cột không lệch quá 8 mm so với thiết kế .
  5. Đổ và đầm: chiều cao rơi tự do của bê tông không quá 1,5 m, cao hơn phải dùng máng nghiêng hoặc ống vòi voi . Đầm tới khi vữa xi măng nổi lên mặt và không còn bọt khí .
  6. Tháo cốp pha thành: cốp pha cột không còn chịu lực sau khi bê tông đóng rắn, được tháo khi bê tông đạt trên 50 N/cm², tức 0,5 MPa .

Với cột cao dưới 5 m, TCVN 4453:1995 khuyên đổ liên tục. Cột có kích thước cạnh nhỏ hơn 40 cm hoặc có đai thép chồng chéo nên đổ liên tục theo từng đoạn cao 1,5 m, cột cao hơn 5 m nên chia nhiều đợt với vị trí mạch ngừng hợp lý . Mạch ngừng là chỗ nối giữa hai lần đổ bê tông. Ở cột, mạch ngừng nên đặt ở mặt trên của móng hoặc mặt dưới của dầm .

Nếu đổ liền cột với dầm, sàn, cần đổ xong cột, dừng 1–2 giờ cho bê tông co ngót ban đầu rồi mới đổ tiếp. Nếu đổ riêng, mạch ngừng ở cột đặt cách mặt dưới của dầm, sàn 2–3 cm . Ở biệt thự cổng vòm, cột tầng trệt được đổ riêng, 18 ngày sau mới đổ sàn tầng hai, và trong lúc bơm bê tông mỗi cột được giữ bằng các thanh chống xiên.

Nhiều cột cốp pha đỏ, mỗi cột có thanh chống xiên xuống sàn, cần bơm bê tông vươn qua, thợ mũ vàng làm việc bên dưới
Mỗi cột được giữ bằng các thanh chống xiên trong lúc bơm bê tông, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Cốp pha vòm và cách đổ bê tông vòm

Cốp pha vòm đỡ toàn bộ trọng lượng bê tông tươi cho tới khi vòm tự chịu được, nên được xếp vào loại cốp pha chịu lực như cốp pha đáy dầm, sàn . Mặt khuôn phải theo đúng đường cong của bản vẽ, bên dưới là hệ chống đỡ cho tới khi bê tông đủ cường độ. Với vòm có khẩu độ (khoảng cách giữa hai chân vòm) lớn hơn 4 m, TCVN 4453:1995 yêu cầu cốp pha được thiết kế có độ vồng thi công, tức khuôn được nâng cao hơn một chút ở giữa nhịp để bù độ võng khi chịu tải . Trục cốp pha vòm không được lệch quá 10 mm so với thiết kế .

Ở biệt thự cổng vòm, vòm lớn nằm trên phần sàn ở mặt tiền, bên dưới là các cột tròn tầng trệt. Ngày thứ 30 sau khi đổ móng, sáu ngày sau khi đổ sàn tầng hai, vòm được đổ bê tông cùng với cột tầng trên. Ảnh flycam hôm đó cho thấy viền cốp pha cong màu đỏ, trong lòng vòm là các thanh chống toả hình nan quạt, giàn giáo dựng dày dưới phần sàn đỡ vòm.

Ảnh flycam vòm cong lớn ở mặt tiền, viền cốp pha đỏ, thanh chống toả hình nan quạt trong lòng vòm, thợ làm việc phía trên
Ngày đổ bê tông cột tầng trên và vòm, trong lòng vòm là các thanh chống toả hình nan quạt, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Theo TCVN 4453:1995, vòm phải được đổ bê tông đồng thời từ hai bên chân vòm lên đỉnh, không đổ bên thấp bên cao. Vòm khẩu độ dưới 10 m nên đổ liên tục từ chân lên đỉnh, còn vị trí mạch ngừng của vòm do thiết kế quy định . Trong lúc đổ, cốp pha, hệ chống và cốt thép phải được giám sát chặt chẽ để xử lý kịp thời nếu có sự cố . Đổ đều hai bên giúp cốp pha và hệ chống chịu tải cân, không bị đẩy lệch về một phía.

Nếu thiết kế không có chỉ dẫn riêng và kết cấu chưa chất tải, TCVN 4453:1995 cho tháo cốp pha chịu lực của vòm khi bê tông đạt 50 % cường độ tuổi 28 ngày (R28) với khẩu độ dưới 2 m, 70 % với khẩu độ từ 2 đến 8 m và 90 % với khẩu độ trên 8 m . Số ngày ghi kèm trong bảng ứng với cách bảo dưỡng theo một tiêu chuẩn cũ, chưa xét ảnh hưởng của phụ gia , nên thời điểm tháo do kỹ sư quyết định theo cường độ thực tế.

Ngày thứ 41, ngày đổ bê tông sàn tầng ba, giàn giáo vẫn dựng dưới vòm và phần sàn phía trước. Phần sàn này được đỡ bằng giàn giáo, cây chống như các sàn khác, xem thêm cách lắp cốp pha và cây chống cho dầm, sàn.

Ảnh flycam khung bê tông biệt thự, vòm cong ở mặt tiền còn giàn giáo bên dưới, đội thi công làm việc trên sàn tầng trên
Ngày đổ bê tông sàn tầng ba, giàn giáo vẫn dựng dưới vòm và phần sàn phía trước, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Nhà được cất nóc vào ngày thứ 68 sau khi đổ móng. Diễn biến từng mốc có trong nhật ký thi công biệt thự cổng vòm này.

Kiểm tra chất lượng cột tròn và vòm ở từng mốc

Tre Nghệ áp dụng 20 biện pháp thi công cho mọi công trình. Bộ tiêu chí nghiệm thu phần thô của Tre Nghệ chia theo hạng mục như cột, dầm, sàn, căn cứ hồ sơ thiết kế từng nhà và các TCVN liên quan, chỉ nghiệm thu khi sai số không vượt mức cho phép. Giám sát, chỉ huy trưởng công trình và phòng kỹ thuật chịu trách nhiệm nghiệm thu, kể cả quyết định tháo cốp pha và chất tải. Thép và cốp pha cột được nghiệm thu trước khi đổ bê tông ở từng tầng.

Mốc

Điểm kiểm tra

Mức theo TCVN 4453:1995

Trước khi đổ

Tim, cao độ, độ thẳng đứng, độ kín khít, lớp chống dính, độ sạch bên trong, chân chống

Mặt cốp pha lệch đứng không quá 5 mm/m, trục cốp pha cột không quá 8 mm, trục cốp pha vòm không quá 10 mm

Trong khi đổ

Chiều cao rơi của bê tông, cách đầm, cốp pha và hệ chống có phình, lún không

Rơi tự do không quá 1,5 m, đầm tới khi vữa nổi lên và hết bọt khí

Sau khi tháo cốp pha

Bề mặt, độ thẳng đứng, tiết diện cấu kiện

Lệch đứng không quá 5 mm trên 1 m chiều cao, khung cột không quá 10 mm trên toàn chiều cao, tiết diện không quá 8 mm

Các mức trong bảng là sai lệch lớn nhất mà tiêu chuẩn cho phép, khuyết tật bề mặt phải được sửa theo yêu cầu kỹ thuật . Ảnh chụp trong buổi đổ bê tông cột tầng trệt cho thấy việc theo dõi diễn ra ngay giữa khu cột.

Người mặc áo Tre Nghệ, đội mũ trắng, quay lưng chỉ tay lên đỉnh cột, thợ mũ vàng làm việc giữa các cột cốp pha đỏ
Theo dõi từng cột ngay tại hiện trường trong buổi đổ bê tông cột, một biệt thự cổng vòm Tre Nghệ thi công.

Gia chủ quan sát, chụp ảnh và giữ biên bản ở từng mốc. Kết luận về cốt thép, cường độ bê tông và thời điểm tháo cốp pha thuộc kỹ sư, có chữ ký trên biên bản.

Phào, chỉ và lớp hoàn thiện làm ở giai đoạn sau

Phào là gờ nổi chạy dài theo cạnh tường, trần, quanh cửa và vòm, chỉ là những đường viền nhỏ đi kèm. Ở biệt thự tân cổ điển, phào chỉ, chân cột và đầu cột trang trí thuộc phần hoàn thiện, làm sau khi khung bê tông và tường xây xong. Lớp hoàn thiện chạy theo hình của phần thô, nên cột và vòm thô đúng tim, đúng kích thước thì phần trang trí mới cân và đúng tỷ lệ.

Biệt thự cổng vòm trong bài là D’ Villa, biệt thự tân cổ điển hai tầng và một tum do Tre Nghệ thiết kế và thi công trên khu đất 19,2 × 16,4 m. Đến ngày thứ 127 tính từ ngày đổ móng, công trình đã gỡ cốp pha và xây tường, phần phào chỉ thuộc giai đoạn hoàn thiện. Theo bản thiết kế, hệ cửa kính lớn ở mặt tiền đặt giữa vòm cao, được nâng đỡ bởi đôi cột vuông. Bên phải là một ban công mái vòm nhỏ tựa trên các cột trắng, còn tường rào được trang trí phào chỉ nổi.

Khi Tre Nghệ vừa thiết kế vừa thi công, phương án của kiến trúc sư được chính đội thi công xây dựng, nên mỗi quyết định thiết kế được kiểm tra về kỹ thuật, chi phí và khả năng thi công trước khi phát hành. Các dự án biệt thự tân cổ điển của Tre Nghệ cho thấy thêm nhiều cách phối cột, vòm và phào chỉ trên mặt tiền.

Chuẩn bị gì trước khi xây biệt thự có cột tròn và vòm

  • Hỏi rõ trên bản vẽ: cột nào chịu lực, cột nào trang trí, đường kính cột, khẩu độ vòm, cốt thép và cấp bê tông của từng cấu kiện.
  • Thống nhất mốc kiểm tra: các mốc gia chủ cùng kiểm tra (thép và cốp pha trước khi đổ, cốp pha vòm, ngày tháo cốp pha vòm), cách báo trước và người ký biên bản nên được ghi trong hợp đồng.
  • Giữ hồ sơ: biên bản nghiệm thu, ảnh từng mốc và bản vẽ hoàn công để về sau khoan, cắt hay cải tạo còn có căn cứ.

Tre Nghệ bảo hành kết cấu 10 năm, với phạm vi và điều kiện theo hợp đồng. Kiến trúc sư Tre Nghệ tư vấn miễn phí phương án thiết kế và chi phí xây dựng cho mảnh đất của bạn. Nếu bạn đang tính một biệt thự tân cổ điển có cột tròn, vòm cong, hãy gọi hotline 0942 58 7272 để trao đổi.

Tài liệu tham khảo

Xem chi tiết 1 nguồn tham khảo
  1. Bộ Xây dựng. TCVN 4453:1995 – Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép toàn khối – Quy phạm thi công và nghiệm thu (điều 3.1–3.6, 4.7, 6.4, 6.6, Bảng 1, 2, 3, 19, 20). Bản toàn văn đăng lại. Link: luatminhkhue.vn

Câu hỏi thường gặp

Cột tròn nên đổ bê tông cùng lúc với dầm, sàn hay đổ riêng?

Cả hai cách đều có trong TCVN 4453:1995. Nếu đổ liền, cần đổ xong cột, dừng 1–2 giờ cho bê tông co ngót ban đầu rồi mới đổ dầm, sàn. Nếu đổ riêng, mạch ngừng ở cột đặt cách mặt dưới của dầm, sàn 2–3 cm. Cách làm cho từng nhà do kỹ sư quyết định theo hồ sơ thiết kế và điều kiện thi công.

Bao lâu thì tháo được cốp pha cột tròn và cốp pha vòm?

Cốp pha thành cột không còn chịu lực sau khi bê tông đóng rắn, được tháo khi bê tông đạt trên 50 N/cm² (0,5 MPa). Cốp pha vòm là cốp pha chịu lực, nếu thiết kế không có chỉ dẫn riêng và vòm chưa chất tải thì tháo khi bê tông đạt 50 %, 70 % hoặc 90 % cường độ tuổi 28 ngày, tuỳ khẩu độ dưới 2 m, từ 2 đến 8 m hay trên 8 m. Thời điểm tháo cụ thể theo thời tiết, tiêu chuẩn áp dụng và quyết định của kỹ sư.

Cột tròn trang trí có cần đổ bê tông từ phần thô không?

Nếu cột tròn đỡ sàn, dầm hay vòm phía trên thì đó là cột chịu lực, phải được đổ bê tông cốt thép đúng hình ngay từ phần thô. Nếu bản vẽ thể hiện cột tròn chỉ là lớp bọc trang trí quanh một cột chịu lực, phần bọc làm theo chi tiết của kiến trúc sư. Gia chủ nên hỏi rõ điều này khi chốt bản vẽ.

Gia chủ nên để ý gì khi thợ đổ bê tông cột tròn?

Gia chủ có thể quan sát cốp pha có kín không, chân chống có vững không, lỗ vệ sinh ở chân cốp pha đã bịt chưa, bê tông có bị thả rơi quá cao không và thợ có đầm tới khi vữa xi măng nổi lên, hết bọt khí không. Nên chụp ảnh và giữ biên bản từng mốc. Kết luận về cốt thép, cường độ bê tông và ngày tháo cốp pha thuộc kỹ sư, có chữ ký trên biên bản.

Ngày đăng: 17/11/2026

Bài viết liên quan

Nhận tư vấn miễn phí từ Tre Nghệ

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

Tư vấn thiết kế – thi công

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

hoặc liên hệ ngay