Đà kiềng là gì, khi nào nhà phố cần đổ đà kiềng?

Tóm tắt nhanh

  • Đà kiềng (dầm giằng móng) là dầm bê tông cốt thép nằm giữa mặt móng và nền tầng trệt, nối chân các cột hoặc các móng thành một lưới, và nhà phố có cần đà kiềng hay không do kỹ sư kết cấu quyết định trên bản vẽ.
  • Hệ đà kiềng giằng các chân cột với nhau, góp phần tăng độ cứng chung để nhà bớt nhạy với lún không đều của nền, và đỡ tường tầng trệt khi tường được xây ngay trên đà.
  • Tiết diện, cao độ, cốt thép và lớp bê tông bảo vệ của đà kiềng lấy theo hồ sơ thiết kế, số liệu địa chất và tiêu chuẩn áp dụng của chính ngôi nhà, không chép từ nhà bên cạnh.
  • Ván khuôn, cốt thép, con kê, thép chờ cột và ống đặt sẵn phải được nghiệm thu tại hiện trường trước khi đổ bê tông, vì sau đó đà kiềng bị lấp dưới nền và không còn nhìn thấy.
Nội dung bài viết15 mục

Đà kiềng là dầm bê tông cốt thép nằm trong khoảng giữa mặt móng và nền tầng trệt, nối chân các cột hoặc các móng với nhau thành một lưới. Nhà phố có cần đổ đà kiềng hay không, đà to bao nhiêu và đặt ở cao độ nào do kỹ sư kết cấu quyết định trên hồ sơ thiết kế, dựa vào loại móng, tải trọng và số liệu địa chất của từng lô đất. Nếu bạn sắp xây nhà và muốn hiểu đà kiềng là gì, phần dưới giải thích nó làm gì, khác dầm móng ra sao, được thi công thế nào và chủ nhà nên hỏi gì, kèm ảnh từ công trường của Tre Nghệ.

Đà kiềng là gì và nằm ở đâu trong ngôi nhà

Đà kiềng, còn gọi là dầm giằng móng hay giằng móng, là những dầm bê tông cốt thép chạy ngang dưới chân nhà. Mỗi dầm nối hai chân cột hoặc hai móng nằm cạnh nhau. Nhìn trên mặt bằng, hệ đà kiềng thường chạy theo hai phương và nối các vị trí cột thành những ô lưới, như một bộ khung đặt dưới nền tầng trệt.

Cao độ cụ thể của đà, sát mặt nền hay thấp hơn, gần mặt móng, được ghi trên bản vẽ kết cấu của từng nhà. Phần cột từ móng lên tới đà kiềng thường gọi là cổ cột, phần phía trên là cột tầng trệt.

Ảnh dưới chụp một nhà phố trước giờ đổ đà kiềng: lồng thép của đà nằm trong rãnh, hai bên là hàng gạch xây làm khuôn, chạy tới chỗ thép chờ cột dựng đứng ở phía sau.

Lồng thép đà kiềng nằm giữa hai hàng gạch xây, chạy tới chỗ thép chờ cột dựng đứng, đất đào hai bên
Lồng thép đà kiềng nằm giữa hai hàng gạch xây làm khuôn, chạy tới vị trí cột có thép chờ dựng đứng, một nhà phố Tre Nghệ thi công.

Đà kiềng làm nhiệm vụ gì trong kết cấu nhà phố

Việc đầu tiên của đà kiềng là giằng chân cột, tức buộc các chân cột và các móng vào với nhau. Khi chân cột này lún nhiều hơn chân cột kia, ta gọi là lún không đều, loại biến dạng của nền mà người thiết kế phải tính đến.

TCVN 9362:2012, tiêu chuẩn thiết kế nền nhà và công trình, xếp việc nâng cao độ bền và độ cứng không gian chung của nhà vào nhóm giải pháp kết cấu giúp nhà bớt nhạy với biến dạng của nền, với các cách như đặt giằng bê tông cốt thép theo các tầng, tăng cường phần móng bằng các dải móng băng giao nhau hoặc móng bè . Đà kiềng ở phần dưới của nhà cũng làm việc theo ý đó: các móng, các cột được buộc vào nhau thay vì đứng riêng lẻ.

Tiêu chuẩn cũng lưu ý rằng kết cấu càng cứng thì nội lực sinh ra khi nền biến dạng càng lớn, nên tăng độ cứng phải đi kèm tăng độ bền . Vì vậy đà kiềng chỉ có ích khi tiết diện và cốt thép được tính đúng cho chính ngôi nhà đó. Thêm đà hay làm đà to hơn theo cảm tính không tự làm nhà chắc hơn.

Việc thứ hai là đỡ tường. Khi bản vẽ cho xây tường tầng trệt ngay trên đà kiềng, đà nhận thêm trọng lượng của bức tường đó, nên vị trí tường trên bản vẽ kiến trúc và vị trí đà trên bản vẽ kết cấu phải khớp nhau.

Sơ đồ mặt cắt qua hai cột: móng đơn, cổ cột, đà kiềng nối hai chân cột dưới cốt nền, tường tầng trệt xây trên đà
Sơ đồ minh hoạ vị trí đà kiềng so với móng đơn, cổ cột và nền tầng trệt, kích thước theo hồ sơ thiết kế, không thay hồ sơ thiết kế.

VideoGiải mã vai trò và sự quan trọng của đà kiềng trong thi công nhà phốXem trên YouTube

Khi nào nhà phố cần đổ đà kiềng và ai quyết định

Không có quy tắc kiểu nhà mấy tầng thì phải có đà kiềng. Có đà hay không, đà nối những chân cột nào, tiết diện, cao độ và cốt thép ra sao do kỹ sư kết cấu tính, dựa trên loại móng, tải trọng, cách bố trí tường và số liệu địa chất. TCVN 9362:2012 không cho phép thiết kế nền nhà khi không có hoặc không đủ căn cứ địa chất công trình . Vì vậy câu hỏi “có nên đổ đà kiềng” nên được đặt với người thiết kế khi lập hồ sơ, không phải lúc đội thi công đã ra công trường.

Với mỗi lô đất, đội ngũ Tre Nghệ khảo sát thực địa để đo đạc và nắm tình hình địa chất. Phương án móng được chốt khi có số liệu khảo sát địa chất hoặc đánh giá hiện trạng. Gói thiết kế kiến trúc của Tre Nghệ có hồ sơ kết cấu thi công. Kích thước cấu kiện, chủng loại thép, cấp bê tông, chiều dày lớp bảo vệ lấy theo hồ sơ thiết kế của từng nhà và tiêu chuẩn áp dụng, và khi gia chủ chọn trọn gói, công trình được xây theo đúng hồ sơ đó.

Ở các công trình do Tre Nghệ thi công có ảnh công trường, đổ đà kiềng là một mốc riêng ở bốn nhà phố. Ở ba nhà trong số đó, đà được đổ sau móng 7, 11 và 12 ngày.

Đà kiềng và dầm móng khác nhau thế nào

Hai tên gọi dễ bị dùng lẫn vì cùng là dầm nằm dưới đất. Móng băng là dải móng chạy liên tục dưới một hàng cột, gồm bản móng trải rộng bên dưới và dầm móng nằm trên bản móng, cả hai cùng đỡ hàng cột và truyền tải trọng xuống nền đất. Đà kiềng là dầm giằng nối các móng hoặc các chân cột với nhau, còn tải trọng chính của mỗi cột vẫn đi xuống móng ngay dưới cột đó.

Điểm so sánh

Đà kiềng (giằng móng)

Dầm móng của móng băng

Thuộc bộ phận nào

Hệ giằng nối các móng, các chân cột

Một phần của móng băng, nằm trên bản móng

Việc chính

Giằng chân cột, đỡ tường khi tường xây trên đà

Cùng bản móng đỡ cả hàng cột, truyền tải xuống đất

Hay đi cùng

Móng đơn dưới từng cột, đài cọc, hoặc nối các dải móng băng theo phương còn lại

Móng băng một phương hoặc hai phương

Với nhà dùng móng băng, dầm móng đã nối các cột trên cùng một dải. Có thêm đà kiềng nối các dải theo phương còn lại hay không, kỹ sư thể hiện trên bản vẽ móng.

Thi công đà kiềng gồm những bước nào

Thi công đà kiềng theo trình tự chung của kết cấu bê tông cốt thép đổ tại chỗ: chuẩn bị đáy, ghép khuôn, lắp thép, nghiệm thu, đổ, bảo dưỡng rồi lấp đất. TCVN 4453:1995, quy phạm thi công và nghiệm thu bê tông cốt thép toàn khối (đang được soát xét), đặt các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu cho từng việc .

Chuẩn bị rãnh và đáy đà

Rãnh đà được đào hoặc chừa theo tim trục và cao độ trên bản vẽ, và khi lắp khuôn cần có mốc trắc đạc hoặc biện pháp phù hợp để kiểm tra tim trục, cao độ . Đáy rãnh được dọn sạch, làm phẳng và làm lớp lót khi bản vẽ yêu cầu, để khuôn và con kê đặt trên một mặt sạch, chắc.

Ghép ván khuôn hoặc xây gạch làm khuôn

Ván khuôn, còn gọi là cốp pha, phải ghép kín, khít để không mất nước xi măng khi đổ và đầm, đúng hình dáng và kích thước theo thiết kế, bên trong sạch rác, bùn đất trước khi đổ . Ở một nhà phố hẹp nằm giữa hai nhà bên, ván khuôn đà kiềng được ghép thành những ô dài, phía trên chốt các thanh gỗ ngang để giữ hai thành ván đúng vị trí.

Thợ mũ vàng ngồi trên thành ván khuôn đà kiềng gõ chốt các thanh gỗ ngang, lồng thép đã nằm bên trong
Thợ chốt các thanh gỗ ngang trên miệng ván khuôn đà kiềng khi lồng thép đã đặt bên trong, một nhà phố hẹp Tre Nghệ thi công.

Ở một nhà phố khác, như trong ảnh lồng thép ở phần đầu, hai bên rãnh đà kiềng được xây gạch để làm khuôn thay cho ván. Đây cũng là cách Tre Nghệ xây hố móng bằng gạch thay cốp pha, giúp định hình chính xác và tránh sụt lở đất ở thành rãnh.

Lắp lồng thép, con kê và nối với thép chờ cột

Lồng thép đà gồm thép dọc và thép đai, lắp đúng chủng loại, số lượng và vị trí trên bản vẽ, và mọi thay đổi cốt thép trên công trường phải được bên thiết kế đồng ý . Con kê giữ lồng thép cách đáy và thành khuôn đúng bằng chiều dày lớp bê tông bảo vệ, làm bằng vật liệu không ăn mòn cốt thép, không phá huỷ bê tông . TCVN 5574:2018 quy định chiều dày tối thiểu của lớp bảo vệ theo điều kiện làm việc, và cấu kiện nằm trong đất cần lớp bảo vệ dày hơn cấu kiện trong nhà . Con số cho đà kiềng nhà bạn là con số ghi trên bản vẽ kết cấu.

Chỗ đà kiềng gặp cột là nơi thép đà và thép cột đan vào nhau. Thép chờ của cột đứng xuyên qua lồng thép đà và sẽ được nối tiếp lên cột tầng trệt, nên phải đúng vị trí, đủ số thanh và đủ chiều dài nối theo bản vẽ. Việc dựng thép, ghép cốp pha và đổ bê tông cột từ những thanh thép chờ này có trong bài hướng dẫn thi công cột nhà phố từ khâu định vị tim cột.

Thép chờ cột dựng đứng tại chỗ giao của lồng thép đà kiềng trong ván khuôn màu đỏ
Ở chỗ đà kiềng gặp cột, thép chờ của cột đi xuyên qua lồng thép đà, một nhà phố Tre Nghệ thi công.

Đặt sẵn ống và chi tiết đi xuyên đà

Nếu ống thoát nước hay ống luồn dây cần đi qua đà kiềng, vị trí ống được chốt trên bản vẽ và đặt sẵn trước khi đổ. Khi kiểm tra khuôn và cốt thép, các chi tiết chôn ngầm, chi tiết đặt sẵn và thép chờ phải được soát đúng kích thước, vị trí, số lượng theo thiết kế . Ở nhà phố trong ảnh dưới, hai ống nhựa gân màu đỏ được luồn sẵn qua lồng thép để đường dây, đường ống sau này đi xuyên đà mà không phải đục bê tông.

Hai ống nhựa gân màu đỏ luồn ngang qua lồng thép đà kiềng nằm giữa hai hàng gạch ống
Hai ống nhựa được đặt sẵn xuyên qua lồng thép đà kiềng trước khi đổ bê tông, một nhà phố Tre Nghệ thi công.

Nghiệm thu trước khi đổ bê tông

Cốp pha và cốt thép của đà kiềng phải được nghiệm thu tại hiện trường, đối chiếu với bản vẽ, trước khi đổ bê tông . Ở Tre Nghệ, giám sát, chỉ huy trưởng công trình và phòng kỹ thuật chịu trách nhiệm nghiệm thu, và đà kiềng là một hạng mục riêng trong bộ tiêu chí nghiệm thu phần thô, bên cạnh móng, cổ cột, cột, dầm và sàn. Chủ nhà có thể có mặt, chụp ảnh và giữ biên bản, còn kết luận về lớp bảo vệ, nối thép thuộc kỹ sư và được ký vào biên bản.

Đổ, đầm và bảo dưỡng

Khi đổ, bê tông không được làm lệch cốt thép, ván khuôn và chiều dày lớp bảo vệ, không dùng đầm dùi để đẩy bê tông đi ngang trong khuôn, và phải đổ liên tục cho tới khi xong phần kết cấu theo thiết kế . Bê tông được đầm kỹ khi vữa xi măng nổi lên mặt và bọt khí không còn .

Thợ áo xanh mũ vàng đổ bê tông đà kiềng, hai người giữ ống bơm, hai người dùng đầm dùi, phía sau có thợ dàn bê tông
Đổ bê tông đà kiềng bằng ống bơm, đầm bằng đầm dùi ngay khi bê tông xuống khuôn, một nhà phố hẹp Tre Nghệ thi công.

Ở các nhà phố trong bộ ảnh, bê tông đà kiềng được đưa xuống bằng ống của xe bơm cần, hoặc xả qua máng từ xe bồn khi xe vào được sát công trình, rồi thợ san vào khuôn.

Thợ áo xanh dùng bay san bê tông vào ván khuôn đà kiềng cạnh lồng thép cột, hai thợ khác chuyển bê tông phía sau
Thợ san bê tông vào ván khuôn đà kiềng sát lồng thép cột, một nhà phố Tre Nghệ thi công.

Khi đà kiềng được đổ sau móng, chỗ bê tông mới gặp bê tông cũ là mạch ngừng thi công. Trước khi đổ lớp mới, mặt bê tông cũ phải được xử lý, làm nhám, làm ẩm, và lúc đổ phải đầm kỹ để hai lớp bám chặt, liền khối . Nhật ký thi công một nhà phố ở Vũng Tàu ghi lại một buổi đổ đà như vậy, vào ngày thứ 12 sau móng.

Sau khi đổ, bê tông phải được bảo dưỡng ẩm và được bảo vệ khỏi rung động, va chạm, tải trọng trong thời gian bảo dưỡng . Thời gian bảo dưỡng và thời điểm tháo ván khuôn thành đà theo thời tiết, tiêu chuẩn áp dụng và quyết định của kỹ sư. Sau đó đất được lấp lại và nền tầng trệt được tôn theo bản vẽ, biện pháp thi công của công trình.

VideoQuy trình đổ bê tông đà kiềng chuẩn kỹ thuật từ A–ZXem trên YouTube

Những sai sót cần tránh và câu chủ nhà nên hỏi

Đà kiềng bị lấp dưới nền gần như ngay sau khi đổ, nên những điểm cần xem phải được xem trước giờ đổ bê tông.

Thời điểm

Chủ nhà nhìn hoặc hỏi

Người kết luận

Khi nhận bản vẽ

Có mặt bằng đà kiềng, cao độ, mặt cắt, cốt thép không. Đà có vướng tường tầng trệt, bể ngầm, hố ga, ống ra cống không

Kỹ sư thiết kế kết cấu

Khi ghép khuôn

Ván khuôn kín, khít, đúng tim trục, sạch rác và bùn đất. Hàng gạch làm khuôn (nếu có) thẳng, chắc

Giám sát, chỉ huy trưởng

Khi lắp thép

Thép đúng chủng loại, số thanh. Có con kê, lồng thép không chạm đáy, thành khuôn. Thép chờ cột, ống đặt sẵn đúng chỗ

Kỹ sư nghiệm thu, ký biên bản

Khi đổ

Đã có biên bản nghiệm thu. Bê tông được đầm, đổ liên tục

Giám sát công trình

Sau khi đổ

Mặt bê tông được giữ ẩm, không bị xe, vật liệu đè lên, không ai tự ý khoan, đục đà

Kỹ sư công trình

Bốn câu nên hỏi kỹ sư trước ngày đổ:

  • Phạm vi đà: nhà mình có đà kiềng không, nối những chân cột nào?
  • Cao độ: đỉnh đà nằm ở đâu so với cốt nền tầng trệt?
  • Lịch đổ: đà đổ cùng móng hay đổ sau, mạch ngừng xử lý thế nào?
  • Đường ống: ống nào đi xuyên đà, đã đặt sẵn chưa?

Nếu muốn dời tường, thêm ống thoát hay bể nước khi đà đã đổ, hãy hỏi kỹ sư kết cấu trước khi làm, vì mọi thay đổi cốt thép phải được bên thiết kế đồng ý .

Trước khi đổ đà kiềng, gia chủ nên chuẩn bị gì

Hãy xin bản vẽ móng và đà kiềng của chính ngôi nhà, đánh dấu những chỗ tường, bể, ống đi qua, và hỏi trước lịch nghiệm thu để có mặt. Muốn biết nhà mình hợp loại móng nào trước khi bàn tới đà kiềng, hãy xem bốn loại móng nhà phổ biến và cách chọn. Nếu nhà dùng móng băng, bài quy trình thiết kế và thi công móng băng cho nhà phố nói kỹ về bản móng, dầm móng.

Kiến trúc sư Tre Nghệ tư vấn miễn phí phương án thiết kế và chi phí xây dựng cho mảnh đất của bạn. Gọi hotline 0942 58 7272 (8:00–17:30, Thứ Hai – Thứ Bảy) để hẹn trao đổi về phương án móng và đà kiềng cho lô đất của gia đình.

Tài liệu tham khảo

Xem chi tiết 3 nguồn tham khảo
  1. Bộ Khoa học và Công nghệ. TCVN 9362:2012 – Tiêu chuẩn thiết kế nền nhà và công trình (điều 2.4, 4.8.1, 4.8.6). Cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn quốc gia, 2012. Link: tieuchuan.vsqi.gov.vn
  2. Tiêu chuẩn Việt Nam. TCVN 4453:1995 – Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép toàn khối – Quy phạm thi công và nghiệm thu (điều 1.2, 3.1.2, 3.1.3, 3.4.2, Bảng 1, 4.5, 4.6.3, 4.7.1, 4.7.3, 6.4.1, 6.4.14, 6.5, 6.6). Bản toàn văn đăng lại, 1995. Link: dauthau.gxd.vn
  3. Bộ Khoa học và Công nghệ. TCVN 5574:2018 – Thiết kế kết cấu bê tông và bê tông cốt thép (mục 10.3.1, Bảng 19). Cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn quốc gia, 2018. Link: tieuchuan.vsqi.gov.vn

Câu hỏi thường gặp

Đà kiềng có tác dụng gì?

Đà kiềng giằng các chân cột, các móng với nhau thành một lưới ở phần dưới của nhà, góp phần tăng độ cứng chung để nhà bớt nhạy với lún không đều của nền. Khi tường tầng trệt được xây ngay trên đà, đà còn đỡ trọng lượng của bức tường đó. Vai trò cụ thể của hệ đà trong từng nhà do kỹ sư kết cấu tính và thể hiện trên bản vẽ.

Nhà phố 2–3 tầng có cần đổ đà kiềng không?

Không có quy tắc chung theo số tầng. Kỹ sư kết cấu quyết định có đà kiềng hay không dựa trên loại móng, tải trọng, cách bố trí tường và số liệu địa chất của lô đất. Nếu bản vẽ kết cấu đã có đà kiềng thì phải làm đúng như bản vẽ, còn muốn bỏ bớt hay thu nhỏ để tiết kiệm thì phải được bên thiết kế tính lại và đồng ý.

Đà kiềng và dầm móng khác nhau thế nào?

Dầm móng là một phần của móng băng: nó nằm trên bản móng và cùng bản móng đỡ cả hàng cột, truyền tải trọng xuống đất. Đà kiềng là dầm giằng nối các móng hoặc các chân cột với nhau, còn tải trọng chính của mỗi cột vẫn đi xuống móng ngay dưới cột đó. Nhà dùng móng băng vẫn có thể có đà kiềng nối các dải móng theo phương còn lại, tuỳ bản vẽ.

Kích thước đà kiềng nhà phố bao nhiêu là đủ?

Không có một kích thước dùng chung cho mọi nhà. Tiết diện, số thanh thép, cấp bê tông và chiều dày lớp bê tông bảo vệ của đà kiềng do kỹ sư tính theo tải trọng và địa chất, ghi trên bản vẽ kết cấu của từng nhà. Con số chép từ nhà bên cạnh hay đọc trên mạng không thay được bản vẽ của chính ngôi nhà bạn.

Có được đục đà kiềng để đi ống nước không?

Không nên tự khoan, đục đà kiềng sau khi đã đổ bê tông. Ống đi xuyên đà cần được chốt vị trí trên bản vẽ và đặt sẵn trước khi đổ. Nếu buộc phải thay đổi khi đà đã đổ, hãy hỏi kỹ sư kết cấu để có phương án, vì mọi thay đổi cốt thép phải được bên thiết kế đồng ý.

Ngày đăng: 16/11/2026

Bài viết liên quan

Nhận tư vấn miễn phí từ Tre Nghệ

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

Tư vấn thiết kế – thi công

Bảo hành kết cấu 10 năm, kỹ thuật 1 năm, chống thấm đến 5 năm

hoặc liên hệ ngay